Almaniyada alimlər yaşlı insanlardan götürülmüş qan hüceyrələrini yenidən proqramlaşdıraraq onları sinir kök hüceyrələrinə çevirməyə nail olublar. Təcrübə hüceyrələrin bioloji yaşının geri çevrilməsinin mümkünlüyü ilə bağlı yeni elmi perspektivlər açır.
Aztibb.az "Argin Cell" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, Bonn Universitetinin tədqiqatçıları 80 və 101 yaşlı şəxslərdən götürülmüş eritrositlərin sələfi olan hüceyrələri neyronlara çevrilmək qabiliyyətinə malik sinir kök hüceyrələrinə transformasiya ediblər.
Tədqiqatın diqqətçəkən tərəfi hüceyrələrin yenidən proqramlaşdırılması üçün ənənəvi üsuldan fərqli yanaşmanın tətbiq edilməsidir. Belə ki, alimlər hüceyrələri əvvəlcə universal kök hüceyrələrə, daha sonra isə sinir hüceyrələrinə çevirmək əvəzinə, birbaşa sinir kök hüceyrələrinə transformasiya ediblər.
Tədqiqatçılar 100 gündən artıq davam edən müşahidələr zamanı hüceyrələrdə baş verən dəyişiklikləri izləyiblər. Bunun üçün DNT-dəki kimyəvi işarələr əsasında hüceyrələrin bioloji yaşını müəyyən edən epigenetik saatlardan istifadə olunub. Nəticələr 80 yaşlı donordan alınmış hüceyrələrin molekulyar yaş göstəricisinin 20 ildən aşağı səviyyəyə düşdüyünü göstərib.
Alimlərin fikrincə, bu üsulun üstünlüklərindən biri hüceyrələrin cavanlaşma prosesinin tədricən baş verməsidir. Bu, yaşlanma ilə əlaqəli molekulyar dəyişiklikləri mərhələli şəkildə izləməyə və hüceyrələrin bioloji yaşının geri çevrilməsində rol oynayan mexanizmləri müəyyənləşdirməyə imkan verir.
Tədqiqatın gələcək perspektivləri xüsusilə nevroloji xəstəliklərin öyrənilməsi ilə bağlıdır. Pasiyentlərin öz hüceyrələrindən əldə edilən sinir kök hüceyrələri vasitəsilə beyin xəstəliklərinin laboratoriya şəraitində modelləşdirilməsi, xəstəliyin inkişaf mexanizmlərinin araşdırılması və gələcəkdə fərdi müalicə yanaşmalarının hazırlanması mümkün ola bilər.
Bununla belə, mühüm bir məqam nəzərə alınmalıdır: təcrübə insan orqanizmində deyil, laboratoriya şəraitində aparılıb. Hüceyrələrin molekulyar yaşının azalması insan beyninin cavanlaşması və ya yaşlanmanın klinik baxımdan geri çevrilməsi demək deyil. Hazırda bu üsul əsasında təsdiqlənmiş müalicə mövcud deyil.
Tədqiqat hüceyrə yaşlanmasının dəyişməz proses olmadığını göstərən maraqlı elmi nəticələrdən biridir. Onun insan sağlamlığının qorunmasında və yaşla əlaqəli beyin xəstəliklərinin müalicəsində nə dərəcədə faydalı olacağını isə gələcək araşdırmalar müəyyən edəcək.

