1 millimetrlik ksenobotlar yaradıldı - Xərçəng müalicəsində yeni ümid
22.09.2026 14:23

ABŞ alimləri qurbağa hüceyrələrindən öz nüsxələrini yarada bilən canlı mikrorobotlar – ksenobotlar hazırlayıblar. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu texnologiya gələcəkdə xərçəng və digər çətin müalicə olunan xəstəliklərin müalicəsində yeni imkanlar yarada bilər.

Aztibb.az "Biomedya" nəşrinə istinadən yazır ki, Harvard və Tufts universitetlərinin alimlərinin iştirak etdiyi layihənin ilkin məqsədi canlı orqanizmlərin böyüməsi və özünü bərpa etməsi mexanizmlərini robot texnologiyası vasitəsilə öyrənmək olub. Daha sonra tədqiqatçılar bioloji hüceyrələrdən birbaşa robotlar yaratmaq ideyasına keçiblər.

Alimlər laboratoriyada mövcud olan qurbağa embrionlarından əldə edilən hüceyrələrdən istifadə ediblər. Bu hüceyrələr hələ tam formalaşmadığı üçün onları müəyyən toxuma növlərinə, əsasən dəri və ürək əzələsi hüceyrələrinə yönləndirmək mümkün olub.

İlk ksenobotlar ürək əzələlərinin yığılma və boşalma hərəkətindən istifadə edərək hərəkət edə bilib. Sonrakı modellərdə isə üzərindəki xırda kirpiklərdən istifadə edən dəri toxuması tətbiq olunub. Kirpiklərin ritmik hərəkəti ksenobotların suda irəliləməsinə imkan verib.

Bu canlı mikrorobotların mühüm xüsusiyyətlərindən biri onların əlavə qidalanma və enerji mənbəyi olmadan müəyyən müddət fəaliyyət göstərə bilməsidir. Hüceyrələr əvvəlcədən enerji ehtiyatına malik olduğundan ksenobotlar həftələrlə aktiv qala bilirlər.

Tədqiqatçıların açıqladığı üsula görə, ksenobotlar mikroskop, xüsusi penset, qurbağa embrion hüceyrələri, duzlu su və petri qabından istifadə edilməklə laboratoriya şəraitində hazırlanır. Hüceyrələr bir-biri ilə təmasda saxlanıldıqda birləşərək kiçik kürə əmələ gətirir, daha sonra mikrocərrahi üsullarla onlara müəyyən forma verilir.

Hazırlanan ksenobotların ölçüsü 1 millimetrdən kiçikdir. Alimlər bu texnologiyanın inkişaf etdirilməsi ilə gələcəkdə insan orqanizmində müəyyən hüceyrə və toxumaların hədəflənməsi, dərmanların daşınması və zədələnmiş toxumaların bərpası kimi tibbi tətbiqlərin mümkün ola biləcəyini araşdırırlar.

Nərgiz Qəhramanova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Azərbaycan və Türkiyə şirkətləri səhiyyə menecmenti sahəsində əməkdaşlığa başlayır
Elmi-Tədqiqat Tibbi Profilaktika İnstitutu vakansiya elan edir
“Gənc Tibb İşçilərinin Konfransı” layihəsi Qərb bölgəsində davam etdirilib
Ümumdünya Ağciyər Gününə həsr olunmuş ÖDƏNİŞSİZ MÜAYİNƏ AKSİYASI
Abbas Səhhət adına xəstəxananın tibb bacısı vəfat edib
Sabunçu Gənclər Evində “Sülh aylığı” çərçivəsində tədbir keçirilib
Mərkəzi Gömrük Hospitalının uşaq cərrahı AZTV-nin “Telesəhər” proqramına müsahibə verib
Naxçıvanda orta tibb işçiləri üçün keçirilən sertifikasiya imtahanının nəticələri açıqlanıb
Bakı Sağlamlıq Mərkəzinin həkimləri Norveçdə beynəlxalq tədbirdə iştirak ediblər  
İki yeni mütəxəssis Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunda fəaliyyətə başlayıb
Ümumdünya Ürək Gününə həsr olunmuş seminar və “Minimal İnvaziv Mitral Qapaq Təmiri” kursu keçiriləcək
Mərkəzi Gömrük Hospitalında təlim: “Xəstəxana üzrə kağızsız məlumat mübadiləsi”
 Gəncə Şəhər Birləşmiş Xəstəxanasının bir qrup əməkdaşı “Gənc Tibb İşçilərinin Konfransı” layihəsində iştirak edib   
ADHTİ ilə “Azena Creative Agency” arasında tərəfdaşlıq əlaqələri qurulub