Qan xərçəngi ilə əlaqələndirilən bəzi genetik mutasiyaların Alzheimer xəstəliyinin inkişafına da təkan verə biləcəyi müəyyən edilib.

Aztibb.az bu barədə "Science Daily" jurnalında dərc olunan araşdırmaya istinadən məlumat verir.

Tədqiqatın rəhbəri, Boston Uşaq Xəstəxanasının genetika və genomika şöbəsinin müdiri Kristofer Valş bildirib ki, müəyyən mənada Alzheimer xəstəliyi xərçəngə bənzəyir. Onun sözlərinə görə, limfoma və leykemiyanın yaranmasına səbəb olan bəzi mutasiyalar Alzheimer xəstəliyində də müşahidə olunur. Bu isə gələcəkdə onkologiyada istifadə edilən bəzi preparatların Alzheimerin müalicəsində tətbiqinə imkan yarada bilər.

Alimlər Alzheimer xəstəliyindən əziyyət çəkən 190 nəfərin beyin toxuması nümunəsində 149 onkogenin vəziyyətini araşdırıb və nəticələri 121 sağlam insanın göstəriciləri ilə müqayisə ediblər. Məlum olub ki, Alzheimer xəstələrinin beyin toxumalarında DNT-nin nöqtəvi mutasiyalarının sayı daha çoxdur. Bu dəyişikliklərin əksəriyyəti eyni beş onkogendə təkrarlanıb ki, bu da onların beynin immun hüceyrələri olan mikroqliyada toplandığını göstərir.

Mikroqliya hüceyrələri zədələnmiş və məhv olmuş sinir hüceyrələrinin təmizlənməsinə cavabdehdir. Əvvəllər hesab olunurdu ki, bu hüceyrələr qan-beyin baryerini keçmir və yalnız beyin daxilində qalır. Lakin tədqiqat zamanı mikroqliyada aşkar edilən mutasiyaların eyni xəstələrin qan hüceyrələrində də mövcud olduğu müəyyənləşdirilib.

Araşdırmanın həmmüəllifi Auqust Yue Huanq bu nəticəni gözlənilməz adlandıraraq bildirib ki, kəşf Alzheimer xəstəliyinin yaranma mexanizmi ilə bağlı tamamilə yeni baxış formalaşdırır. Alimlərin ehtimalına görə, yaşlanma və ya müxtəlif zədələnmələr nəticəsində qan-beyin baryeri zəifləyir və mutasiyaya uğramış immun hüceyrələri beyinə daxil olaraq mikroqliyaya bənzər hüceyrələrə çevrilirlər.

Eyni zamanda beyində yığılan zülal çöküntüləri mikroqliyanın sürətlə çoxalmasına səbəb olur. Mutasiyalar hesabına üstünlük qazanan hüceyrələr daha sürətlə artaraq güclü iltihabi mühit yaradır, bu da qonşu neyronların zədələnməsinə və Alzheimer xəstəliyinin daha sürətli inkişafına gətirib çıxarır.

Tədqiqatın digər həmmüəllifi Alis Younqjon Li qeyd edib ki, əldə olunan nəticələr gələcəkdə Alzheimer xəstəliyinin riskini qiymətləndirmək üçün qan analizlərinin hazırlanmasına zəmin yarada bilər. Çünki canlı insanlarda beyin toxumasının öyrənilməsi olduqca çətin və məhdud imkanlara malikdir.