Təxminən 5300 il əvvəl yaşamış Etçi – Buz Adamnin mikrobiomu hələ də həyat izləri daşıya bilər. Alimlər onun donmuş bədənindən bakteriyalar, göbələklər və digər mikroorqanizmləri çıxarmağa müvəffəq olublar. Daha diqqətçəkən məqam isə bəzi qədim mayaların laboratoriyada yenidən böyüyüb çoxala bilməsidir. Bu isə məşhur mumiyada həyatın hələ də davam edə biləcəyi ehtimalını gündəmə gətirir.
Aztibb.az "Planet today" nəşrinə istinadən yazır ki, Etçi 1991-ci ildə Ötztal Alplarında yürüş edən iki turist tərəfindən təsadüfən tapılıb. Onlar əvvəlcə buz içindən çıxan bədəni yeni ölmüş alpinist zənn ediblər.
Lakin sonrakı araşdırmalar göstərib ki, bu donmuş cəsəd əslində təxminən 5300 il əvvəl yaşamış bir insana məxsusdur. Aşağı temperatur və buzda quruma prosesi sayəsində bədənin dəri, daxili orqanlar və əzələ toxumalarının böyük hissəsi yaxşı vəziyyətdə qorunub saxlanılıb.
"Eurac Research" alimləri Etçinin qalıqları ilə əlaqəli mikrob icmasını araşdırmaq məqsədilə yeni tədqiqat aparıblar. Dəri yaxmaları, toxuma nümunələri və ərimiş su analiz edilərək mumiyanın üzərində və daxilində yaşayan mikroorqanizmlər kataloqlaşdırılıb.
Nəticələr göstərib ki, bəzi mikroblar qədim insan bağırsaq mikrobiomuna oxşar struktura malikdir və müasir sənaye cəmiyyətlərində yaşayan insanlarda demək olar ki, rast gəlinmir.
Ən maraqlı tapıntı isə soyuğa davamlı mayaların – Phenoliferia, Glaciozyma, Goffeauzyma və Mrakia – 2019-cu il nümunələrində aşkar olunmasıdır. Tədqiqatçılar bu mayaların bir qisminin 5300 illik donmuş vəziyyətə baxmayaraq hələ də canlı ola biləcəyinə əmindirlər.
Alimlər laboratoriyada bu mayaları yetişdirməyi də bacardıqlarını bildiriblər. Bu isə onların canlı koloniyalar yaratdığını göstərir.
Genetik analizlər də bunu dəstəkləyir: qədim DNT adətən parçalanmış və zədələnmiş olur, lakin son nümunələrdə daha uzun və daha az zədələnmiş fraqmentlər tapılıb. Bu, yalnız passiv qorunma ilə izah edilə bilmir və aktiv hüceyrə bölünməsi ehtimalını artırır.
Xüsusilə Glaciozyma mayasının son illərdə sayının artması və DNT zədələnməsinin azalması onun çoxala biləcəyinə dair əlavə sübut kimi qiymətləndirilir.
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu mikroorqanizmlərin aktivliyi gözləniləndən daha yüksək olub və bu, buzaltı şəraitin tamamilə “bioloji inert” olmadığını göstərir.
Alimlər hesab edirlər ki, Etçinin mikrobiomu unikal deyil; oxşar qorunma və mikrob strukturları Sibir, Alyaska, Arktika permafrostu və digər qədim buz və torf mühitlərində də müşahidə oluna bilər.
Tədqiqatın nəticəsi göstərir ki, qədim mumiyalar sadəcə “donmuş tarix” deyil, müəyyən şərtlərdə mikrobioloji baxımdan dinamik sistem ola bilər.
