Genetik tədqiqat insan təkamülünün gizli fəslini açıb
20.03.2025 07:17

Müasir insanlar insanlar bütün dünyaya yayılmadan çox əvvəl ayrılan və sonra yenidən birləşən bir yox, ən azı iki əcdad populyasiyasından törəyiblər.

 

Aztibb.az "Nature Genetics" jurnalına istinadən yazır ki, Kembric Universitetinin tədqiqatçıları tam genom ardıcıllığına əsaslanan qabaqcıl analizdən istifadə edərək, müasir insanların təxminən 1,5 milyon il əvvəl ayrılmış iki qədim populyasiya arasında genetik qarışmasının nəticəsi olduğuna dair sübutlar tapıblar. Təxminən 300.000 il əvvəl bu qruplar yenidən birləşib, bir qrup müasir insanların genetik quruluşunun 80%-ni, digəri isə 20%-ni təşkil edib.

 

Son iki onillikdə insan təkamül genetikasında üstünlük təşkil edən fikir Homo sapiensin ilk dəfə Afrikada təxminən 200.000-300.000 il əvvəl meydana çıxması və tək nəsildən törəməsi idi. Bununla belə, Nature Genetics jurnalında dərc edilən bu son nəticələr daha mürəkkəb bir hekayə təklif edir.

 

Araşdırmanın həmmüəllifi Trevor Cousins, "Bizim haradan gəldiyimiz sualı əsrlər boyu insanları valeh edib" dedi. "Bizim tək, davamlı bir nəsildən gəldiyimiz çoxdan güman edilirdi, lakin mənşəyimizin dəqiq təfərrüatları məlum deyil."

 

Tədqiqat həmmüəllifi professor Riçard Durbin deyib: “Tədqiqatımız təkamül mənşəyimizin daha mürəkkəb olduğuna, bir milyon ildən çox müddət ərzində ayrı-ayrılıqda təkamül keçirən və sonra müasir insan növünü yaratmaq üçün bir araya gələn müxtəlif qrupları əhatə etdiyinə dair aydın sübutlar təqdim edir”.

 

Əvvəlki tədqiqatlar artıq nəsli kəsilmiş iki insan qohumu olan Neandertallar və Denisovalıların təxminən 50.000 il əvvəl Homo sapiens ilə qarışdığını göstərsə də, yeni araşdırma göstərir ki, daha əhəmiyyətli genetik qarışıqlıq bu qarşılıqlı əlaqədən çox əvvəl - təxminən 300.000 il əvvəl baş verib.

  

Komandanın metodu qədim sümüklərdən genetik material çıxarmaqdansa, müasir insan DNT-sinin təhlilinə əsaslanırdı və onlara heç bir fiziki iz buraxmayan əcdad populyasiyalarının varlığı barədə nəticə çıxarmağa imkan verdi. Tədqiqatda istifadə edilən məlumatlar Afrika, Asiya, Avropa və Amerikada populyasiyaların DNT-sini ardıcıllıqla sıralayan qlobal təşəbbüs olan 1000 Genom Layihəsindən əldə edilib.

 

Komanda qədim insan populyasiyalarının necə parçalandığını və sonra yenidən bir araya gəldiyini modelləşdirən kobraa adlı hesablama alqoritmini hazırlayıb. Onlar simulyasiya edilmiş məlumatlardan istifadə edərək alqoritmi sınaqdan keçirdilər və onu 1000 Genom Layihəsindən real insan genetik məlumatlarına tətbiq etdilər.

 

Tədqiqatçılar bu iki əcdad populyasiyasını və iki populyasiyanın əvvəlcə parçalanmasından sonra baş verən bəzi təəccüblü dəyişiklikləri də aşkar ediblər.

 

 

ÇOX OXUNANLAR
Kəllə sümüyü iliyi xroniki ağrıların səbəbi ola bilər - TƏDQİQAT
Hövsan Sağlamlıq Mərkəzinin baş həkimi təltif olunub
Eyni gündə 4 ağır cərrahi əməliyyat nəticəsində pasiyentin həyatı xilas edilib
ATU-da yeni qəbul olunan rezidentlərlə müqavilələr imzalanıb
Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasında TAVİ əməliyyatları ötən ildən etibarən uğurla icra olunur
Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunda tibbi xidmətin keyfiyyətinin artırılması istiqamətində tədbirlər davam etdirilir
Anestezioloq-reanimatoloq Emil Muradov -
Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən Laçında səyyar stomatoloji aksiya təşkil olunub
Yeni Klinikada işemik insult və TİA üzrə iki günlük CME proqramı keçirilib
Şirvan Mərkəzi Xəstəxanasında hemofiliya ilə bağlı elmi-praktik seminar keçirilib
Qidalanma mədəniyyəti - gələcək nəsillərin sağlamlığını sığortalayan ən dəyərli ictimai səhiyyə investisiyası
Professor Gülnaz Dadaşova Almaniyada beynəlxalq konqresdə çıxış edib
TƏBİB tabeliyində çalışan tibb işçilərinin əməkhaqları artırılır
AQTA-nın KOB evlərində xidmət göstərən əməkdaşları üçün təlim təşkil olunub
ATU tələbələri Ege Universitetində bir aylıq Yay Məktəbi proqramında iştirak ediblər