Genetik tədqiqat insan təkamülünün gizli fəslini açıb
20.03.2025 07:17

Müasir insanlar insanlar bütün dünyaya yayılmadan çox əvvəl ayrılan və sonra yenidən birləşən bir yox, ən azı iki əcdad populyasiyasından törəyiblər.

 

Aztibb.az "Nature Genetics" jurnalına istinadən yazır ki, Kembric Universitetinin tədqiqatçıları tam genom ardıcıllığına əsaslanan qabaqcıl analizdən istifadə edərək, müasir insanların təxminən 1,5 milyon il əvvəl ayrılmış iki qədim populyasiya arasında genetik qarışmasının nəticəsi olduğuna dair sübutlar tapıblar. Təxminən 300.000 il əvvəl bu qruplar yenidən birləşib, bir qrup müasir insanların genetik quruluşunun 80%-ni, digəri isə 20%-ni təşkil edib.

 

Son iki onillikdə insan təkamül genetikasında üstünlük təşkil edən fikir Homo sapiensin ilk dəfə Afrikada təxminən 200.000-300.000 il əvvəl meydana çıxması və tək nəsildən törəməsi idi. Bununla belə, Nature Genetics jurnalında dərc edilən bu son nəticələr daha mürəkkəb bir hekayə təklif edir.

 

Araşdırmanın həmmüəllifi Trevor Cousins, "Bizim haradan gəldiyimiz sualı əsrlər boyu insanları valeh edib" dedi. "Bizim tək, davamlı bir nəsildən gəldiyimiz çoxdan güman edilirdi, lakin mənşəyimizin dəqiq təfərrüatları məlum deyil."

 

Tədqiqat həmmüəllifi professor Riçard Durbin deyib: “Tədqiqatımız təkamül mənşəyimizin daha mürəkkəb olduğuna, bir milyon ildən çox müddət ərzində ayrı-ayrılıqda təkamül keçirən və sonra müasir insan növünü yaratmaq üçün bir araya gələn müxtəlif qrupları əhatə etdiyinə dair aydın sübutlar təqdim edir”.

 

Əvvəlki tədqiqatlar artıq nəsli kəsilmiş iki insan qohumu olan Neandertallar və Denisovalıların təxminən 50.000 il əvvəl Homo sapiens ilə qarışdığını göstərsə də, yeni araşdırma göstərir ki, daha əhəmiyyətli genetik qarışıqlıq bu qarşılıqlı əlaqədən çox əvvəl - təxminən 300.000 il əvvəl baş verib.

  

Komandanın metodu qədim sümüklərdən genetik material çıxarmaqdansa, müasir insan DNT-sinin təhlilinə əsaslanırdı və onlara heç bir fiziki iz buraxmayan əcdad populyasiyalarının varlığı barədə nəticə çıxarmağa imkan verdi. Tədqiqatda istifadə edilən məlumatlar Afrika, Asiya, Avropa və Amerikada populyasiyaların DNT-sini ardıcıllıqla sıralayan qlobal təşəbbüs olan 1000 Genom Layihəsindən əldə edilib.

 

Komanda qədim insan populyasiyalarının necə parçalandığını və sonra yenidən bir araya gəldiyini modelləşdirən kobraa adlı hesablama alqoritmini hazırlayıb. Onlar simulyasiya edilmiş məlumatlardan istifadə edərək alqoritmi sınaqdan keçirdilər və onu 1000 Genom Layihəsindən real insan genetik məlumatlarına tətbiq etdilər.

 

Tədqiqatçılar bu iki əcdad populyasiyasını və iki populyasiyanın əvvəlcə parçalanmasından sonra baş verən bəzi təəccüblü dəyişiklikləri də aşkar ediblər.

 

 

ÇOX OXUNANLAR
Nizami Tibb Mərkəzinin ümumi cərrahı dünyasını dəyişib
Liv Bona Dea Xəstəxanasının Pediatrik Reanimasiya və İntensiv Terapiya Bölməsinin fəaliyyətə başlamasından 2 il ötür
Azərbaycanlı alim 16 ölkə transplantoloqlarının toplaşdığı beynəlxalq simpoziumda iki məruzə ilə çıxış edib
Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzi özəl tibb müəssisəsində infeksiyalara yoluxma risklərinin idarə olunması ilə bağlı təlim keçirib
 Şəki Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında növbəti qanvermə aksiyası    
Uşaq cərrahı Günel Əmiraslanova Şəki Bonum Medicalda pasiyentləri qəbul edəcək
“Azərbaycan dili” (ingilis qrupları üçün) dərsliyi işıq üzü görüb
 Tədris Cərrahiyyə Klinikasında boyunun orta kistası uğurla əməliyyat olunub   
Bakı Sağlamlıq Mərkəzinin həkimləri beynəlxalq konfransda təmsil olunublar
 Yardımlı rayonunda “Dərsimiz Sağlamlıq” adlı maarifləndirici görüş keçirilib   
Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Elmi Şurasının iclasında bir sıra məsələlər müzakirə edilib
 Dövlət Gömrük Komitəsinin nümayəndəsi EAPCCT-nin 46-cı Beynəlxalq Konqresində iştirak edib   
Revmatoid artritlə mübarizədə ümidverici yeni vasitə aşkar edilib
Təzyiq xəstələri üçün yeni ümid - 
Təcrübəli həkim Nərgiz Kərimova Milli İdman Tibb və Reabilitasiya İnstitutunda işə başlayıb