Alimlər beyində yaddaş və eşitmə arasında neyron əlaqə aşkarlayıblar
08.06.2026 13:25

Avstraliyanın Florey Neyrologiya və Ruhi Sağlamlıq İnstitutunun neyrobioloqları beyində yaddaş və eşitmə sistemlərini birləşdirən neyron şəbəkəsini müəyyən ediblər. Kəşf insanın əvvəlki təcrübə və biliklərinin eşitdiyi səsləri necə şərh etdiyini izah etməyə kömək edir.

Aztibb.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri "Medical Xpress" portalında dərc olunub.

Tədqiqata rəhbərlik edən Lusi Palmer və həmkarları siçanlar üzərində eksperiment aparıblar. Təcrübə zamanı heyvanlar bir-birinə bənzər səsləri ayırd etməyi öyrəniblər: bəzi səslər aktiv reaksiya tələb etdiyi halda, digərləri qarşısında hərəkətsiz qalmalı olublar.

Heyvanlar bu qaydanı mənimsədikdən sonra alimlər düzgün cavablar zamanı beyində baş verən prosesləri təhlil ediblər.

Professor Palmer bildirib: “Biz yaddaş və sensor qavrayış sistemlərini əlaqələndirən uzaq kortikal neyron dövrəsini müəyyən etdik. Nəticələrimiz öyrənmə prosesini və yaddaşın istiqamətləndirdiyi sensor davranışları təmin edən hüceyrə və şəbəkə mexanizmləri haqqında mühüm məlumatlar verir.”

Araşdırmanın əsas nəticəsi ondan ibarət olub ki, yaddaş proseslərində mühüm rol oynayan medial gicgah payının bir hissəsi olan peririnal qabıq düzgün səs reaksiyaları zamanı eşitmə qabığına güclü siqnallar göndərir.

Bu isə göstərir ki, eşitmə sistemi sadəcə səsləri qəbul etmir. O, həmin səslərin mənasını müəyyən etmək üçün yaddaş ehtiyatlarına müraciət edir və əvvəlki təcrübələrdən istifadə edir.

Alimlərin fikrincə, bu mexanizm ümumiləşdirmə fenomenini də izah edir. İnsan və ya heyvan hər dəfə yeni səsi eşitdikdə onun mənasını yenidən öyrənməyə məcbur qalmır. Məsələn, fərqli avtomobil siqnalı eşidildikdə beyin onu əvvəlki təcrübələrlə əlaqələndirərək uyğun davranış modelini tətbiq edir.

Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, bu kəşf yaddaş pozğunluqlarının, o cümlədən Dementianın öyrənilməsi üçün yeni imkanlar yaradır. Gələcəkdə əldə olunan biliklər beynin konkret sahələrinə yönəlmiş daha effektiv müalicə üsullarının hazırlanmasına da töhfə verə bilər.

Nərgiz Qəhramanova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
AMEA-da akademik Vəli Axundovun 110 illiyi qeyd edilib
Nizami Tibb Mərkəzinin ümumi cərrahı dünyasını dəyişib
Azərbaycanlı alim 16 ölkə transplantoloqlarının toplaşdığı beynəlxalq simpoziumda iki məruzə ilə çıxış edib
Liv Bona Dea Xəstəxanasının Pediatrik Reanimasiya və İntensiv Terapiya Bölməsinin fəaliyyətə başlamasından 2 il ötür
Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzi özəl tibb müəssisəsində infeksiyalara yoluxma risklərinin idarə olunması ilə bağlı təlim keçirib
 Şəki Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında növbəti qanvermə aksiyası    
 Tədris Cərrahiyyə Klinikasında boyunun orta kistası uğurla əməliyyat olunub   
Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Elmi Şurasının iclasında bir sıra məsələlər müzakirə edilib
“Azərbaycan dili” (ingilis qrupları üçün) dərsliyi işıq üzü görüb
Bakı Sağlamlıq Mərkəzinin həkimləri beynəlxalq konfransda təmsil olunublar
Azərbaycan Pediatrlar Assosiasiyası xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlar üçün növbəti sosial-mədəni və tibbi aksiya həyata keçirib
Revmatoid artritlə mübarizədə ümidverici yeni vasitə aşkar edilib
 Dövlət Gömrük Komitəsinin nümayəndəsi EAPCCT-nin 46-cı Beynəlxalq Konqresində iştirak edib   
Təcrübəli həkim Nərgiz Kərimova Milli İdman Tibb və Reabilitasiya İnstitutunda işə başlayıb
 Tərtər RMX tərəfindən hərəkət məhdudiyyətli uşaqların icbari dispanserizasiyası həyata keçirilir