Süni intellekt və tibbi transhumanizm: Diaqnoz, müalicə və proqnozlaşdırma sahəsində irəliləyişlər
13.06.2024 14:37

Nərimanov Tibb Mərkəzinin Yanıq şöbəsinin həkim-pediatrı Sevil Orucova "Süni intellekt və tibbi transhumanizm: Diaqnoz, müalicə və proqnozlaşdırma sahəsində irəliləyişlər" başlıqlı məqalə yazıb.

 

Aztibb.az həmin məqaləni oxuculara təqdim edir:

 

Süni intellekt (Sİ) və tibbi transhumanizm, tibbi elmin ən ön cəbhəsində duran iki mühüm sahədir. Süni intellekt, xəstəliklərin diaqnostikası, müalicəsi və proqnozlaşdırılmasında təkmilləşmiş üsullar təqdim edərək, tibb sahəsində əhəmiyyətli irəliləyişlərə səbəb olur. Tibbi transhumanizm isə insan bioloji məhdudiyyətlərini aşmaq və insan vəziyyətini yaxşılaşdırmaq məqsədilə texnologiyalardan istifadə etməyi nəzərdə tutur. Bu məqalə, Sİ və tibbi transhumanizmin diaqnoz, müalicə və proqnozlaşdırma sahələrindəki irəliləyişlərini ətraflı şəkildə araşdırır.

 

Dərin Öyrənmə Algoritmləri

Dərin öyrənmə alqoritmləri, tibbi görüntülərin analizində əhəmiyyətli yeniliklər təqdim edir. Radioloji görüntülər (rentgen, MRT, KT) minlərlə tibbi görüntü üzərində öyrədilmiş alqoritmlər vasitəsilə analiz edilir. Alqoritmlər, görüntülərdəki patologiyaları (şişlər, qan laxtalanmaları, infeksiyalar) yüksək dəqiqliklə aşkar edə bilir. Məsələn, Google DeepMind tərəfindən hazırlanmış Sİ sistemi, göz xəstəliklərini diaqnoz etməkdə oftalmoloqlarla eyni səviyyədə dəqiqliyə malikdir.

 

Genom Analizi

Genom analizində Sİ-nin tətbiqi, genetik xəstəliklərin və irsi patologiyaların diaqnozunda mühüm rol oynayır. Sİ alqoritmləri, böyük genom məlumatlarını sürətlə analiz edərək, genetik mutasiyaları aşkarlayır və xəstələrin fərdi risk profillərini yaradır. IBM Watson, xərçəng xəstələrində fərdi müalicə planları hazırlamaq üçün genetik məlumatları analiz edir.

 

Elektron Sağlamlıq Qeydiyyatlarının Təhlili

Sİ, elektron sağlamlıq qeydiyyatlarını analiz edərək, xəstələrin tibbi tarixçələrindəki nümunələri müəyyən edir və potensial diaqnozlar təklif edir. Bu, həkimlərə daha dəqiq və sürətli diaqnoz qoymağa kömək edir. Elektron sağlamlıq qeydiyyatlarının analizi, xüsusilə xroniki xəstəliklərin idarə olunmasında əhəmiyyətlidir.

 

Fərdi Tibb

Fərdi tibb, Sİ-nin tibbi transhumanizm ilə birləşməsi nəticəsində ortaya çıxan ən mühüm sahələrdən biridir. Sİ, xəstənin genetik, klinik və həyat tərzi məlumatlarını analiz edərək fərdi müalicə planları hazırlayır. Bu yanaşma, dərman dozasının dəqiq tənzimlənməsi və xəstəyə xüsusi müalicə üsullarının seçilməsi ilə effektivliyi artırır. Xərçəng müalicəsində, Sİ alqoritmləri xəstənin genetik məlumatlarını analiz edərək, ən uyğun müalicə strategiyalarını təklif edir.

 

Robotik Cərrahiyyə

Robotik cərrahiyyə sistemləri, Sİ-nin yardımı ilə daha dəqiq və minimal invaziv əməliyyatlar aparmağa imkan verir. Sİ alqoritmləri, cərrahın hərəkətlərini dəqiq şəkildə idarə edərək, əməliyyat zamanı səhvləri azaldır və bərpa müddətini qısaldır. Da Vinci cərrahiyyə sistemi, bu sahədə geniş yayılmış bir nümunədir və bir çox cərrahiyyə əməliyyatlarında istifadə olunur.

 

Rejenerativ Tibb və Nanotexnologiya

Rejenerativ tibb və nanotexnologiya, tibbi transhumanizmin əsas sahələrindən biridir. Sİ, kök hüceyrə terapiyaları və nanotexnologiyalar vasitəsilə bədənin zədələnmiş toxumalarını bərpa etməyə kömək edir. Bu texnologiyalar, bədənin öz təbii regenerativ proseslərini stimullaşdıraraq, daha sürətli və effektiv sağalmanı təmin edir. Nanobotlar, bədənin içində xüsusi olaraq müəyyən edilmiş bölgələrə dərman maddələri çatdıraraq, lokal müalicə təmin edə bilir.

 

Proqnozlaşdırma: Proqnostik Modellər

Sİ, böyük məlumat dəstələrini analiz edərək xəstəliklərin inkişafını və proqnozunu təxmin edən modellər yaradır. Ürək-damar xəstəlikləri, diabet və xərçəng kimi xroniki xəstəliklərin risk faktorlarını təhlil edərək, xəstənin gələcəkdə bu xəstəliklərə tutulma ehtimalını proqnozlaşdırır. Bu proqnostik modellər, həkimlərə xəstələrə daha yaxşı profilaktik məsləhətlər verməyə kömək edir.

 

Epidemioloji Analizlər

Sİ, epidemioloji məlumatları analiz edərək, xəstəliklərin yayılma dinamikasını və potensial pandemiyaları proqnozlaşdırır. Bu, səhiyyə sistemlərinə və ictimai sağlamlıq orqanlarına vaxtında tədbirlər görməyə imkan verir. COVID-19 pandemiyası zamanı, Sİ modelləri infeksiyanın yayılma sürətini və təsirlərini təxmin etmək üçün geniş istifadə olunmuşdur.

 

Davranış Nümunələrinin Analizi

Sİ, insanların davranış nümunələrini və həyat tərzi məlumatlarını analiz edərək, sağlamlıq problemlərinin yaranma riskini təxmin edir. Məsələn, fiziki fəaliyyət səviyyəsi, qidalanma vərdişləri və yuxu nümunələri kimi faktorlar üzərində aparılan analizlər, fərdi sağlamlıq risklərinin müəyyənləşdirilməsində istifadə olunur. Bu analizlər, həmçinin sağlamlıq davranışlarını dəyişdirmək üçün fərdi tövsiyələr verməyə kömək edir.

 

Nəticə

Süni intellekt və tibbi transhumanizm, diaqnoz, müalicə və proqnozlaşdırma sahələrində böyük irəliləyişlərə yol açmışdır. Sİ alqoritmləri və transhumanist texnologiyalar, tibbi xidmətlərin daha dəqiq, fərdiləşdirilmiş və effektiv olmasını təmin edir. Bu irəliləyişlər, xəstəliklərin daha erkən mərhələdə aşkarlanmasına, daha dəqiq və fərdi müalicə planlarının hazırlanmasına və gələcək sağlamlıq problemlərinin proqnozlaşdırılmasına imkan verir. Tibbi etika və qiymətləndirmə yanaşmaları bu texnologiyaların təhlükəsiz və ədalətli şəkildə tətbiq edilməsini təmin etmək üçün vacibdir. Ümumilikdə, Sİ və tibbi transhumanizm, tibb sahəsində yeni üfüqlər açaraq, insanların həyat keyfiyyətini artırmağa kömək edir.

 

İstinadlar

1. Google DeepMind AI
2. IBM Watson and Genomic Analysis
3. AI in Electronic Health Records
4. AI in Personalized Cancer Treatment
5. Da Vinci Surgical System
6. Regenerative Medicine and Nanotechnology
7. Prognostic Models in Chronic Disease
8. AI in Epidemiology and Pandemic Prediction
9. AI in Behavioral Health Analysis

Səadət Məmmədova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR