Nitq qüsurlarının səbəbləri arasında ilk növbədə doğuş travmaları, ata-ana arasında olan qan qohumluğu, sosial fon, yəni evdə valideynlərin müxtəlif dildə danışması çoxluq təşkil edir.

Bu barədə Aztibb.az-a “Loqos” Psixoloji və Nitq İnkişaf Mərkəzinin Gəncə filialının loqopedi Bəxtiyar Qasımov müsahibə verib.

Daha bir vacib səbəb cizgi filmlərində olan işıq effektləri və hərəkət dinamikasıdır ki, bunlar da nitqin inkşafını ləngidir.

- Analar daha çox nələrə diqqət etməlidir?

- Analar bir sıra məsələlərdə çox diqqətli olmalıdır:

- Uşaq üç aylığında səsə reaksiya vermir, başını çevirmirsə;

- 4-6 ayında "b","p" kimi səsləri səsləndirmirsə;

-  7 aylığında ətrafa reaksiya vermirsə (yəni uşağa acıqlanan zaman ağlamır, güldürərkən gülmürsə);

- 9-10 aylığında kiçik hecaları söyləmirsə, uşaqda nitqin inkşafı ləngiyir, yaxud gələcəkdə qüsurlu nitq formalaşır.

- Məlumdur ki, nitqi qüsurlu olan insanlarda özünəinam hissi də zəif olur. Nitq qüsurları nə vaxtdan başlayır? Neçə forması vardır?

- Adətən nitqin qüsurlu olmasına uşaq yaşlarda daha çox təsadüf edilir.

Uşaqlarda onun bir neçə formasına rast gəlinir:

- Alaliya - baş beynin hər hansı bir hissəsinin inkşafdan qalması və yaxud patologiyası səbəbindən nitqin olmaması.

- Dizartriya - mərkəzi sinir sistemindəki güclü zədələnmələr nəticəsində baş verir və uşaqlarda tənəffüs zamanı sözün bir hissəsi tamamilə itir. 

- Dislaliya - sözlərdə hərflərin istifadəsi dəyişir.

Bəzən dizartriyaları dislaliyalarla səhv salırlar, lakin dizatriyalarda sözün bir hissəsi itir, dislaliyalarda isə hərf dəyişdirilir.

- Rinolaliya - burun-udlaqda adenoidlər və ya burun çəpərində yaranan əyrilik nəticəsində sait səslər ağızdan yox burundan ifadə olunur (tın-tın danışma).

- Loqonevroz (kəkələmə) - söz axını, səs tembri, yaxud heca ritminin pozulmasıdır ki, bu forma getdikcə ağırlaşmağa meyilli olur.

- Uşaqlarda nitq qüsurları özünü hansı formada büruzə verir?

- İki formada ozünü göstərir: bioloji və sosioloji formada

Bioloji forma anadagəlmə olur. Hamiləlik zamanı ananın keçirdiyi infeskion xəstəliklər, doğuş zamanı alınan baş-beyin tramvaları və doğuşdan sora qazanılan xəstəliklər uşaqlarda nitq qüsurlarının yaranmasına gətirib çıxarır.

Sosioloji faktorlar isə nitqin düzgün tərbiyə olunmamasıdır.

Bunlara aiddir:

1. Ailələrdə ikidillilik;

2. Uşağın saatlarla televiziya qarşısında vaxt keçirməsi;

3. Nənə və babanın uşaqla uşaq dilində danışması və sair.