Elm və texnologiyanın inkişafı insanı canlı orqanizmin ən mürəkkəb və əvvəllər müşahidə edilməsi çətin olan mikroskopik proseslərinə daha dərindən nüfuz etməyə yaxınlaşdırır. ABŞ-ın Rays Universiteti və Harvard Tibb Məktəbinin tədqiqatçılarının hazırladığı son texnologiya bu istiqamətdə diqqətçəkən elmi nailiyyətlərdən biri hesab olunur.
Aztibb.az-ın https://phys.org-a istinadla xəbərinə görə, alimlər ölçüsü cəmi 115 nanometrə yaxın olan lazer qurğusu hazırlayaraq lazer texnologiyasının miniatürləşdirilməsində yeni mərhələyə doğru irəliləyiblər.
Tədqiqatçılar indium fosfid adlı yarımkeçirici materialdan istifadə etməklə son dərəcə kiçik ölçülü lazer əldə ediblər. Təcrübələr zamanı bu qurğunun otaq temperaturunda lazer şüalanması yaratdığı nümayiş etdirilib. Lazerin uzunluğu təxminən 115 nanometr, hündürlüyü isə 100 nanometr civarında olub. Bu nəticə işıq yaradan qurğuların fiziki ölçülərinin daha da kiçildilməsi istiqamətində mühüm elmi irəliləyiş kimi qiymətləndirilir.
Yeni texnologiyanın əsas perspektivlərindən biri bioloji strukturların daha dəqiq izlənilməsidir. Mövcud flüoresan üsullarla hüceyrələrin və onların daxilindəki strukturların işarələnməsi müəyyən məhdudiyyətlərə malikdir. Nanolazerlər isə daha dar spektrli işıq yaratdığı üçün fərqli optik işarələrin formalaşdırılmasına imkan verə bilər. Tədqiqatçılar bu xüsusiyyətdən istifadə etməklə gələcəkdə çoxsaylı hüceyrələri və onların daxilindəki daha kiçik strukturları fərqləndirmək, izləmək və öyrənmək imkanlarının genişlənəcəyini düşünürlər.
Alimlərin yanaşmasına görə, belə lazerlər gələcəkdə hüceyrələrin daxilində yerləşən orqanoidlərin, molekulyar komplekslərin və digər mikroskopik strukturların fəaliyyətini müşahidə etmək üçün yeni vasitəyə çevrilə bilər. Bu, xüsusilə xərçəng hüceyrələrinin dəyişməsi, yayılma mexanizmlərinin araşdırılması, eləcə də beynin fəaliyyətində baş verən mürəkkəb proseslərin öyrənilməsi baxımından perspektivli istiqamətdir. Bununla belə, texnologiyanın geniş tibbi tətbiqinə keçid üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.
Tədqiqatın nəticələri Optica elmi jurnalında dərc olunub. Alimlərin növbəti məqsədi lazer hissəciklərinin metal səthə bağlı olmadan da fəaliyyət göstərə bilən müstəqil qurğulara çevrilməsini təmin etməkdir. Bu istiqamətdə uğur əldə olunarsa, nanoskopik lazerlər yalnız biotibbi tədqiqatlarda deyil, optik kompüter çipləri və gələcək nəsil displey texnologiyalarında da yeni imkanlar yarada bilər.

