Şəkərli diabetlə yaşayan uşaqlar üçün gündəlik müalicənin asanlaşdırılması müasir diabetologiyanın əsas istiqamətlərindən biridir. Yemək zamanı insulin qəbulu, qanda qlükoza səviyyəsinin izlənməsi və müalicə rejiminin gündəlik həyatla uzlaşdırılması uşaqlar və onların ailələri üçün müəyyən çətinliklər yarada bilər.

Aztibb.az "Diyabet ve Sağlıklı Yaşam" dərgisinə istrinadən yazır ki, bu baxımdan, inhalyasiya yolu ilə qəbul edilən insulinin uşaqlarda istifadəsinə icazə verilməsi müalicə seçimlərinin genişləndirilməsi istiqamətində mühüm addımdır.

ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) 29 may 2026-cı ildə 1-ci və 2-ci tip şəkərli diabeti olan 6 yaşdan yuxarı uşaqlar və yeniyetmələr üçün sürətli təsirli insan insulini Afrezza preparatının istifadəsini təsdiqləyib. Bu qərar uyğun xəstələrdə yemək zamanı insulin qəbulunun alternativ üsulla həyata keçirilməsinə imkan yaradır.

Afrezza toz formasında olan və xüsusi inhalyator vasitəsilə qəbul edilən insulindir. Preparat ağciyərlərdən sorularaq qan dövranına keçir və yeməkdən sonra qanda qlükoza səviyyəsinin yüksəlməsinə nəzarət etmək üçün istifadə olunur. Təsirinin təxminən 12 dəqiqə ərzində başlaması onun gündəlik yemək rejiminə uyğun tətbiqinə imkan verir. İnyeksiyasız alternativ xüsusilə məktəbə gedən və aktiv həyat tərzi keçirən uşaqlar üçün praktik əhəmiyyət daşıya bilər.

Preparatın uşaqlarda istifadəsinə icazə verilməsi 230 uşaq və yeniyetmənin iştirak etdiyi INHALE-1 adlı klinik tədqiqatın nəticələrinə əsaslanıb. Tədqiqatda inhalyasiya edilən insulin inyeksiya yolu ilə qəbul olunan sürətli təsirli insulinlə müqayisə edilib. Nəticələr bəzi göstəricilər üzrə müqayisə edilə bilən nəticələr göstərsə də, qlikohemoqlobinin (HbA1c) dəyişməsi üzrə əsas meyar əvvəlcədən müəyyən edilmiş qeyri-aşağılıq şərtini ödəməyib. Buna görə preparatın bütün xəstələr üçün inyeksiya formasındakı insulinlə tam əvəzlənə biləcəyini söyləmək olmaz.

Afrezza bütün insulin müalicəsini əvəz etmir. Xüsusilə 1-ci tip diabetdə bazal insulin istifadəsi davam etdirilməlidir. Bundan başqa, astma və xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi olan şəxslərdə preparat bronxospazm riski səbəbindən əks-göstərişdir. Müalicəyə başlamazdan əvvəl ağciyər funksiyası qiymətləndirilməli, spirometriya müayinəsi aparılmalıdır.

Bu yenilik diabetin müalicəsində fərdi yanaşmanın əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır. Yeni preparat uyğun xəstələr üçün gündəlik inyeksiyaların sayını azaltmağa və müalicəni həyat tərzinə uyğunlaşdırmağa kömək edə bilər. Bununla belə, preparatın seçilməsi və dozasının müəyyənləşdirilməsi endokrinoloqun nəzarəti altında aparılmalıdır. FDA-nın təsdiqi ABŞ üçün keçərlidir və digər ölkələrdə istifadəyə avtomatik icazə vermir.