Tunelin sonunda işıq, dünyasını dəyişmiş yaxınların görüntüsü və klinik ölümdən sonra insanların təsvir etdiyi digər obrazlar onların həyat təcrübəsi ilə bağlı ola bilər.

Aztibb.az xəbər verir ki, bu barədə "Life" portalına məhkəmə-tibb eksperti Sergey Qavrilov bildirib.

Onun fikrincə, kritik vəziyyət zamanı orqanizm malik olduğu son resursları işə salır və beyində elektrik aktivliyi yaranır. Bu zaman baş verən nizamsız oyanma beynin ali koqnitiv funksiyalar, yaddaş və obrazların formalaşması ilə əlaqəli beyin qabığına da təsir göstərir.

Mütəxəssis qeyd edir ki, məhz beyin qabığında müxtəlif obrazlar formalaşır. Beynin qabıqaltı strukturları isə həyati əhəmiyyət daşıyan funksiyaları tənzimləyir. Burada ürək döyüntüsü, tənəffüs, həzm və hormonal fəaliyyət kimi proseslər idarə olunur. Obrazların formalaşması isə beynin ali sinir fəaliyyətinə cavabdeh olan qabıqla əlaqəlidir. İnsanların ünsiyyəti, düşünməsi və məntiqi əlaqələr qurması da bu sahənin fəaliyyəti ilə bağlıdır.

S.Qavrilovun sözlərinə görə, məhz buna görə insan kritik vəziyyətdə onun üçün xüsusi emosional əhəmiyyət daşıyan görüntüləri “görə” bilər. Bunlar yaxın insanlar, dini obrazlar və ya tanış səhnələr ola bilər. Stressli vəziyyətdə beyin ən əhəmiyyətli xatirələrə və assosiasiyalara müraciət edir.

Həkim izah edib ki, ekstremal vəziyyətlərdə beyin insan üçün ən prioritet məqamları obrazlar şəklində canlandıra bilər.

Ekspertin fikrincə, eyni mexanizm insanların tez-tez təsvir etdiyi “tunelin sonunda işıq” obrazına da aid edilə bilər. Klinik ölüm keçirən hər bir insanın mütləq eyni görüntünü görməsi ilə bağlı universal qayda yoxdur. Yaşanılan təcrübənin məzmununa insanın əvvəlki həyat təcrübəsi, mədəniyyəti, dini dünyagörüşü, dili, tərbiyəsi və qavrayış xüsusiyyətləri təsir göstərə bilər.

S.Qavrilov vurğulayıb ki, əgər insan anadangəlmə kor olubsa və heç vaxt ağ işıq görməyibsə, onun yaşadığı təcrübədə belə bir obrazın olması da gözlənilmir.

Bu səbəbdən “tunelin sonunda işıq” ifadəsini klinik ölümün mütləq əlaməti kimi qəbul etmək olmaz. İnsanların klinik ölüm təcrübələri bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Bəziləri parlaq işıq və ya dəhliz gördüklərini, digərləri sakitlik hiss etdiklərini, yaxınlarının varlığını duyduqlarını və ya öz bədənlərinə kənardan baxdıqlarını bildirirlər. Bəzi insanlar isə ümumiyyətlə heç nə xatırlamırlar.

Elmi araşdırmalar bu təcrübələrin yalnız müəyyən hissəsinə dair məlumat verir. Ayrı-ayrı tədqiqatlarda ölüm vəziyyətində olan pasiyentlərdə qamma aktivliyinin artması və müxtəlif beyin ritmləri arasındakı qarşılıqlı əlaqənin dəyişməsi müşahidə edilib. Lakin bu araşdırmalarda iştirak edən insanların sayı olduqca azdır. Beyində elektrik aktivliyinin qeydə alınması isə şüurun qorunduğunu və ya konkret vizual obrazların yarandığını sübut etmir.

Heyvanlar üzərində aparılan tədqiqatlarda da ürəyin dayanmasından sonra beyində qısamüddətli sinxronlaşmış aktivliyin artdığı müşahidə olunub. Alimlər belə proseslərin nəzəri olaraq parlaq və intensiv təcrübələrlə əlaqəli ola biləcəyini ehtimal edirlər. Lakin bu nəticələri birbaşa insanlara şamil etmək mümkün deyil.

Ekspert aqoniya mərhələsinə də diqqət çəkir. Onun sözlərinə görə, bu mərhələdə orqanizm hələ də həyati vacib funksiyaları qorumağa çalışır. Bu zaman tənəffüs, ürəyin fəaliyyəti və sinir sisteminin aktivliyi dəyişir. Tibbdə bu proseslər terminal vəziyyətin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir. Lakin həmin anda insanın subyektiv olaraq nələr yaşadığı hələ də elmdə ən az öyrənilmiş sahələrdən biri olaraq qalır.