Xolesterin ürək-damar sağlamlığı ilə bağlı ən çox müzakirə olunan göstəricilərdən biridir. Lakin onun haqqında bir sıra yanlış təsəvvürlər mövcuddur.
Aztibb.az "Sciencefocus"a istinadən yazır ki, dünya üzrə mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi beş əsas məqam bunlardır.
1. Xolesterin özü zərərli deyil
Xolesterin orqanizmin bütün hüceyrələrinə lazım olan yağabənzər maddədir. Hormonların və D vitamininin yaranmasında, hüceyrə membranlarının sağlamlığının qorunmasında iştirak edir. Problem qanda xolesterinin, xüsusilə LDL-nin səviyyəsinin yüksəlməsi ilə bağlıdır. Artıq LDL damar divarlarında yığılıb aterosklerotik lövhələrin yaranmasına və infarkt və insult riskinin artmasına səbəb ola bilər.
2. Xolesterinlə zəngin bütün qidalar zərərli deyil
Qidadakı xolesterinin miqdarı qandakı xolesterinin səviyyəsini avtomatik müəyyən etmir. Qan xolesterininin böyük hissəsini qaraciyər özü sintez edir. Məsələn, yumurtanın xolesterinlə zəngin olmasına baxmayaraq, mənbədə qeyd olunan yeni tədqiqatlar onun LDL səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə artırmadığını göstərir.
Ürək-damar sağlamlığı baxımından daha çox diqqət yetirilməli məqam doymuş yağlarla zəngin qidalardır. Qırmızı və xüsusilə emal edilmiş ətin həddindən artıq istehlakı xolesterin mübadiləsinə mənfi təsir göstərə bilər.
3. Yüksək xolesterinin heç bir əlaməti olmaya bilər
Yüksək xolesterin adətən özünü hiss etdirmir. Bu səbəbdən insan uzun müddət göstəricisinin yüksək olduğundan xəbərsiz qala bilər. Nadir hallarda, xüsusilə irsi hiperkolesterinemiyada göz ətrafında sarımtıl yağ yığıntıları – ksantelazmalar yarana bilər. Lakin xolesterinin səviyyəsini dəqiq müəyyən etməyin əsas yolu qan analizidir.
4. Arıq olmaq xolesterinin mütləq normal olması demək deyil
Bədən çəkisi ilə xolesterin arasında əlaqə olsa da, arıq insanlarda da yüksək xolesterin müşahidə edilə bilər. Çəki azaltmaq göstəriciləri yaxşılaşdıra bilər, lakin bunun necə həyata keçirilməsi də əhəmiyyətlidir.
Mənbədə qeyd olunan araşdırmaya görə, karbohidratların kəskin məhdudlaşdırıldığı və doymuş yağların çox olduğu ketogen pəhriz bəzi insanlarda çəki itkisinə baxmayaraq xolesterinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Liflə zəngin tərəvəz, meyvə, tam taxıl və paxlalıların rasiondan çıxarılması da LDL səviyyəsinə mənfi təsir göstərə bilər.
5. Statinlərin zərəri ilə bağlı narahatlıqların çoxu əsassızdır
Statinlər yüksək xolesterinin müalicəsində geniş istifadə olunan dərmanlardır. Baş ağrısı, ürəkbulanma, həzm problemləri və əzələ ağrıları kimi yüngül yan təsirlər yarana bilər. Statinlər qan şəkərini cüzi dərəcədə artıra bilər, lakin bu, əksər hallarda diabetə səbəb olmur.
Dərmanlar qaraciyər fermentlərində də müəyyən artıma səbəb ola bilər, lakin mənbədəki mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, bu dəyişikliklər əksər hallarda yüngül olur. Həkim müalicəyə başlamazdan əvvəl qaraciyərin funksiyasını qiymətləndirə və müalicə zamanı nəzarət apara bilər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, statinlərin əsas faydası ürək tutması və insult riskinin azaldılmasıdır. Buna görə dərmanın istifadəsi ilə bağlı qərar həkimlə müzakirə olunmalıdır.
