Alzheimer xəstəliyinin diaqnostikası və gedişatının daha dəqiq müəyyənləşdirilməsi istiqamətində yeni qan testinin hazırlanması üzrə beynəlxalq elmi layihəyə ABŞ Milli Səhiyyə İnstitutunun (NIH) Milli Yaşlanma İnstitutu tərəfindən 19,4 milyon ABŞ dolları məbləğində maliyyə vəsaiti ayrılıb.
Lund Universitetinin yaydığı məlumata görə, layihəyə universitetin Alzheimer xəstəliyi üzrə tədqiqatçısı, nevrologiya üzrə dosent Sebastian Palmqvist rəhbərlik edir. Beş il müddətinə nəzərdə tutulan layihənin əsas məqsədi MTBR-tau243 biomarkerinə əsaslanan və ABŞ Qida və Dərman Administrasiyasının (FDA) təsdiqindən keçə biləcək klinik qan testinin hazırlanmasıdır.
Tədqiqat 2026–2031-ci illəri əhatə edəcək. Layihədə Lund Universiteti ilə yanaşı ABŞ-ın Sent-Luisdəki Vaşinqton Universiteti, Pensilvaniya Universiteti və Alabama Universitetinin alimləri iştirak edəcəklər. Tədqiqat çərçivəsində İsveç və ABŞ-dan olan iştirakçı qruplarının məlumatlarından istifadə ediləcək.
Məlumatda bildirilir ki, MTBR-tau243 Alzheimer xəstəliyi zamanı beyində yaranan tau zülalı yumaqlarını əks etdirən biomarkerdir. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu göstəricinin qan nümunəsində müəyyənləşdirilməsi xəstəliyin simptomlarla əlaqəli mərhələsini qiymətləndirməyə imkan verə bilər.
Hazırda qan əsaslı Alzheimer diaqnostikasında p-tau217 biomarkerindən istifadə olunur. Universitetin məlumatına əsasən, p-tau217 beyində Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli dəyişiklikləri simptomlar meydana çıxmazdan illər əvvəl aşkar edə bilir. MTBR-tau243 üzrə aparılan yeni araşdırmanın məqsədi isə xəstəliyin simptomların inkişafı ilə əlaqəli mərhələsini müəyyənləşdirmək və onun gedişatına dair əlavə məlumat əldə etməkdir.
Layihə çərçivəsində p-tau217 və MTBR-tau243 göstəricilərinin birlikdə tətbiqi də araşdırılacaq. Alimlər təkrar qan analizlərinin xəstəliyin gedişatının, o cümlədən vəziyyəti sabit qalan və daha sürətlə pisləşə biləcək pasiyentlərin fərqləndirilməsində nə dərəcədə faydalı ola biləcəyini qiymətləndirəcəklər.
Tədqiqatçıların əsas hədəflərindən biri Alzheimer xəstəliyinin diaqnostikasında yalnız xəstəliyin mövcudluğunu deyil, onun hansı mərhələdə olduğunu müəyyənləşdirə bilən yanaşmanın inkişaf etdirilməsidir. Lund Universitetinin məlumatına görə, belə bir diaqnostik imkan gələcəkdə xəstəliyin proqnozunun müəyyənləşdirilməsinə və müalicə strategiyasının seçilməsinə əlavə məlumat verə bilər.
"Xalq qəzeti"
