ABŞ-da "Medicare" sisteminə daxil olan xəstələrin müəyyən tibbi prosedurlara çıxışının qiymətləndirilməsi üçün süni intellektdən istifadə edilir. Yeni pilot proqram artıq bəzi xəstələrin müalicəsinin gecikməsi və gözlənilməz imtinalarla bağlı narahatlıqlara səbəb olub.
Aztibb.az "Sciencefocus" nəşrinə istinadən yazır ki, proqram Vaşinqton, Arizona, Nyu-Cersi, Ohayo, Oklahoma və Texas ştatlarında tətbiq olunur. ABŞ Səhiyyə və İnsan Xidmətləri Departamentinin təşəbbüsü olan altıillik pilot layihənin məqsədi "Medicare"də “lazımsız” və ya səmərəsiz hesab edilən tibbi xidmətlərə xərcləri azaltmaqdır.
WISeR adlanan model çərçivəsində müəyyən prosedurlar üçün həkimlər müalicənin zəruriliyini əsaslandıran məlumatları onlayn sistemə yükləyirlər. Daha sonra süni intellekt müraciəti qiymətləndirərək prosedurun "Medicare" tərəfindən qarşılanıb-qarşılanmayacağı barədə ilkin qərar verir.
Sistem epidural steroid inyeksiyaları, dəri əvəzediciləri və diz artroskopiyası da daxil olmaqla 15 tibbi proseduru əhatə edir. Bu prosedurlar onların həddindən artıq istifadəsi və ya sui-istifadə, israf və fırıldaqçılıq riski ilə bağlı seçilib.
Lakin proqramın tətbiqindən sonra həkimlər gecikmələr, texniki problemlər və gözlənilməz müalicə imtinaları barədə məlumat veriblər. Əvvəllər bir gün ərzində təsdiqlənən bəzi prosedurların həftələrlə gecikdiyi, xəstələrin isə əlavə müayinələr və sənədləşmə üçün yenidən tibb müəssisələrinə müraciət etməli olduğu bildirilir.
Vaşinqton ştatında bəzi "Medicare" xəstələrinin prosedurlar üçün gözləmə müddətinin 15–20 günə çatdığı, bəzi hallarda isə əvvəlki dövrlə müqayisədə iki-dörd dəfə uzandığı barədə məlumat verilib. Nyu-Cersidə isə həkimlər gözlənilməz imtinaların əlavə işçi qüvvəsi və təkrar pasiyent müraciətləri tələb etdiyini bildiriblər.
Səhiyyə mütəxəssislərinin əsas narahatlıqlarından biri qərarların necə verildiyinin kifayət qədər şəffaf olmamasıdır. Braun Universitetinin səhiyyə iqtisadçısı Jeff Marr sistemi “qara qutu”ya bənzədərək modellərin hansı məlumatları nəzərə aldığı və hansı verilənlərlə öyrədildiyinin ictimaiyyət və tədqiqatçılar üçün tam aydın olmadığını bildirib.
Digər tərəfdən, proqramı həyata keçirən qurumlar süni intellektin prioritet məqsədinin müalicəni rədd etmək deyil, tibbi sığorta üçün tələb olunan məlumatların daha sürətli və sistemli şəkildə yoxlanılması olduğunu bildirirlər. AI şirkətlərindən biri olan Humata Health-in rəhbəri Jeremy Friese texnologiyanın prior-icazə prosesini daha sürətli və səmərəli edə biləcəyini deyib.
Beləliklə, WISeR modeli səhiyyədə süni intellektdən istifadənin həm potensial üstünlüklərini, həm də müalicəyə çıxış, qərarların şəffaflığı və insan nəzarəti ilə bağlı sualları gündəmə gətirib.
