Dünya tibb elmi bədxassəli xəstəliklərin daha erkən və dəqiq müəyyənləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atmaqda davam edir. Bu baxımdan ABŞ-dan gələn xəbər xüsusi diqqət çəkir. ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) beyin xərçənginin ən geniş yayılmış formalarından biri olan qliomaların görüntülənməsi üçün yeni radiofarmasevtik preparatı “Pixclara”nı təsdiqləyib.
Aztibb.az xarici mediaya istinadla bildirir ki, preparatın istehsalçısı Telix Pharmaceuticals şirkətinin açıqlamasına görə, “Pixclara” ABŞ-da qliomaların pozitron-emission tomoqrafiyası, yəni PET müayinəsi üçün təsdiqlənmiş ilk FET-PET preparatıdır.
Bu yeniliyin əhəmiyyəti ilk növbədə ondan ibarətdir ki, yeni preparat həkimlərə beyində aşkar edilmiş dəyişikliklərin xəstəliyin yenidən inkişaf etməsi, yaxud əvvəlki müalicənin yaratdığı dəyişikliklərlə bağlı olduğunu daha dəqiq qiymətləndirməyə imkan verə bilər. Xüsusilə beyin şişlərinin müalicəsindən sonra bu iki vəziyyətin bir-birindən fərqləndirilməsi klinik praktikada mühüm problemlərdən biridir. Yeni görüntüləmə vasitəsinin məqsədi məhz bu diaqnostik boşluğu azaltmaqdır.
“Pixclara”nın əsasını floretirozin F-18 adlı maddə təşkil edir. Preparat venadaxili yeridildikdən sonra qlioma hüceyrələrində yüksək aktivlik göstərən L-tipli amin turşusu daşıyıcılarına – LAT1 və LAT2 zülallarına istiqamətlənir. Tərkibindəki flüor-18 radioizotopu isə PET skaneri vasitəsilə qeydə alınan siqnallar yaradır. Beləliklə, həkimlər beynin yalnız anatomik quruluşunu deyil, şiş toxuması ilə əlaqəli molekulyar aktivlik barədə də əlavə məlumat əldə edə bilirlər.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu cür texnologiyaların əsas üstünlüklərindən biri diaqnostikanı yalnız “şiş varmı, yoxmu?” sualı ilə məhdudlaşdırmamasıdır. Müasir onkologiyada getdikcə daha çox əhəmiyyət qazanan məsələ xəstəliyin hansı mərhələdə olduğunu, müalicəyə necə cavab verdiyini və sonrakı addımın necə seçilməli olduğunu mümkün qədər dəqiq müəyyənləşdirməkdir. Bu baxımdan molekulyar görüntüləmə üsulları həkimlərin qərarvermə imkanlarını genişləndirə bilər.
Qliomalar mərkəzi sinir sisteminin ən çox rast gəlinən xərçəng növləri sırasındadır. Telix-in məlumatına əsasən, onlar bütün beyin və mərkəzi sinir sistemi şişlərinin təxminən 30 faizini, bədxassəli beyin şişlərinin isə təqribən 80 faizini təşkil edir. ABŞ-da hər il təxminən 24 min yeni qlioma hadisəsinin qeydə alındığı bildirilir.
Yeni preparatın daha bir mühüm xüsusiyyəti onun həm böyüklər, həm də bir aylıq və daha yuxarı yaşda olan uşaqlar üçün təsdiqlənməsidir. Preparatın təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsi zamanı qlioma diaqnozu qoyulmuş 382 xəstənin klinik məlumatlarından istifadə edilib. Şirkətin açıqlamasında ən çox rast gəlinən əlavə təsirin baş ağrısı olduğu və bunun xəstələrin 0,5 faizində müşahidə edildiyi qeyd olunur.
