Yüksək dozalı C vitamininin xərçəng müalicəsində istifadəsi ilə bağlı müzakirələr yenidən gündəmə gəlib. Lakin son günlər yayılan məlumatların əsaslandığı araşdırmanın 2024-cü ildə dərc edildiyi və yeni elmi nəticə olmadığı bildirilir.

Aztibb.az xəbər verir ki, yüksək dozalı C vitamininin xərçəngə qarşı mümkün təsiri ilə bağlı müzakirələr yarım əsrdən çoxdur davam edir. 1970-ci illərdə Linus Pauling və Ewan Cameron bu yanaşmanın irəliləmiş xərçəng xəstələrinin yaşam müddətini uzada biləcəyini irəli sürsələr də, həmin dövrdəki tədqiqatların randomizə edilmiş olmaması nəticələrin etibarlılığı ilə bağlı suallar yaradıb.

Sonrakı nəzarətli araşdırmalarda ağızdan qəbul edilən yüksək dozalı C vitamininin irəliləmiş xərçəng xəstələrinin yaşam müddətinə və ümumi vəziyyətinə əhəmiyyətli təsir göstərmədiyi müəyyən edilib. Daha sonra venadaxili C vitamininin ağızdan qəbuldan fərqli olaraq qanda daha yüksək konsentrasiyalara çatdığı və bu səviyyələrdə fərqli bioloji mexanizmlər yarada biləcəyi araşdırılıb.

2022-ci ildə metastatik kolorektal xərçəngi olan 442 xəstəni əhatə edən VITALITY adlı III faza tədqiqatında standart müalicəyə yüksək dozalı venadaxili C vitamini əlavə edilməsinin xəstəliyin nəzarətdə qalma müddətinə və ümumi sağqalma göstəricisinə əhəmiyyətli üstünlük vermədiyi bildirilib.

Bununla yanaşı, 2024-cü ildə “Redox Biology” jurnalında dərc olunan II faza araşdırmada metastatik mədəaltı vəzi xərçəngi olan 36 xəstə qiymətləndirilib. Standart kimyaterapiyaya həftədə üç dəfə 75 qram venadaxili C vitamini əlavə edilən qrupda median sağqalma 8,3 aydan 16 aya, xəstəliyin proqressiyasız qalma müddəti isə 3,9 aydan 6,2 aya yüksəlib.

Lakin tədqiqatın kiçik iştirakçı qrupunu əhatə etməsi, açıq etiketli olması və erkən dayandırılması nəticələrin ehtiyatla şərh edilməsini tələb edir. Xəstələrin böyük hissəsinin eyni mərkəzdən olması və istifadə edilən statistik yanaşmalar da nəticələrin daha geniş miqyasda təsdiqlənməsinə ehtiyac olduğunu göstərir.

Mütəxəssislərin fikrincə, bu nəticələr yüksək dozalı venadaxili C vitamininin gələcəkdə daha geniş araşdırılmasına əsas verə biləcək siqnal kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin hazırda bu üsul mədəaltı vəzi xərçəngi də daxil olmaqla xərçəng xəstəliklərinin standart və ya təsdiqlənmiş müalicəsi hesab edilmir.

Yüksək dozalı C vitamininin “sadəcə vitamin” olduğu üçün tamamilə təhlükəsiz olduğu da düşünülməməlidir. Xüsusilə G6PD çatışmazlığı, böyrək xəstəliyi və ya böyrək daşı riski olan şəxslərdə ciddi fəsadlar yarana bilər.

Hazırkı elmi məlumatlara əsasən, yüksək dozalı venadaxili C vitamini araşdırılmağa dəyər yanaşmadır, lakin onun xərçəng müalicəsində effektivliyini təsdiqləmək üçün böyük, müstəqil və çoxmərkəzli III faza tədqiqatlarına ehtiyac var.