Biologiya elmində uzun müddət belə bir sarsılmaz qayda var idi: əgər müxtəlif canlılarda eyni mürəkkəb orqan formalaşırsa, onun inkişaf mərhələləri və genetik marşrutu da eyni olmalıdır. Lakin Vuds-Holdakı Dəniz Biologiyası Laboratoriyasının alimləri bu prinsipi alt-üst edən heyrətamiz bir kəşfə imza atıblar. Onlar şəffaf sürfələrdən istifadə edərək dəniz ulduzunun daxilindəki xüsusi damar sisteminin yaranma prosesini yumurtadan yetkin fərdə qədər addım-addım çəkməyi bacarıblar.

Tədqiqatçılar əvvəlcə "Asterias forbesi" adlı dəniz ulduzu növünü izləyiblər. Məlum olub ki, bu canlıda damar sisteminin yaranması bağırsağın üst hissəsindən ayrılan iki kiçik torbacıqla başlayır. Bu torbacıqlar tədricən uzanaraq ağız boşluğuna doğru böyüyür və sonda birləşərək qapalı bir halqa əmələ gətirir. Lakin alimlər bu prosesi digər iki dəniz ulduzu növü ilə müqayisə etdikdə əsl sürprizlə qarşılaşıblar. Sakit okean və Aralıq dənizində yaşayan digər növlərdə damarların böyümə sırası və istiqaməti tamamilə fərqli idi: birində birləşmə ağzın üstündə, digərində isə bağırsağın arxa hissəsində baş verirdi.

Ən heyrətamiz məqam isə odur ki, bu üç fərqli inkişaf "marşrutuna" baxmayaraq, hər üç dəniz ulduzu növü sonda tamamilə eyni daxili orqan quruluşunu formalaşdırır. Bu, təbiətin eyni nəticəyə çatmaq üçün tək bir ciddi plana bağlı qalmadığını, fərqli yollardan istifadə edə bildiyini göstərir.

Bu kəşf yalnız dəniz canlılarını öyrənmək üçün vacib deyil. Məlumdur ki, insanın ürəyi, ağciyərləri və böyrəkləri də rüşeym dövründə məhz belə sadə borucuqlar kimi inkişaf etməyə başlayır. Alimlər indi bu borucuqların bədən daxilində necə düzgün istiqamət götürdüyünü və öz formasını qoruduğunu araşdırırlar. Bu sirrin çözülməsi gələcəkdə insanlarda anadangəlmə orqan qüsurlarının və toxuma fibrozlarının müalicəsində əsl sıçrayış yarada bilər.

"Xalq qəzeti"