Görmə qabiliyyəti olmayan insanların beyni gözlənildiyindən fərqli inkişaf edir
18.07.2026 12:42

İnsan ömrü boyu heç vaxt vizual məlumat qəbul etmədikdə beyin necə inkişaf edir? Polşa və Almaniyadan olan alimlər bu suala cavab tapmaq üçün müasir beyin görüntüləmə texnologiyalarından istifadə edərək anadangəlmə görmə qabiliyyəti olmayan insanların beynində baş verən dəyişiklikləri araşdırıblar.

 

Aztibb.az xəbər verir ki, nəticələr nüfuzlu "Science Advances" jurnalında dərc olunub. Tədqiqat Yagellon Universiteti Psixologiya İnstitutu və Maks Plank Koqnitiv və Neyrobiologiya Elmləri İnstitutu tərəfindən həyata keçirilib. 

Alimlər müəyyən ediblər ki, görmə təcrübəsinin olmaması beynin inkişafına əvvəllər düşünüldüyündən daha fərqli təsir göstərir. Bu nəticələr beynin inkişaf mexanizmləri və onun uyğunlaşma qabiliyyəti haqqında mövcud elmi təsəvvürləri yenidən nəzərdən keçirməyə imkan yaradır.

İnsan beyninin inkişafı biologiyanın ən mürəkkəb proseslərindən biri hesab olunur. Həyatın ilk illərində beyin sürətlə dəyişərək daha səmərəli fəaliyyət göstərməyə uyğunlaşır. Məsələn, ilk bir il ərzində beyin qabığının səth sahəsi təxminən 75 faiz, qalınlığı isə 30 faiz artır.

İnkişafın erkən mərhələsində beyin ehtiyac duyduğundan daha çox sinir əlaqəsi – neyronlar arasında bağlantılar yaradır. Sonrakı illərdə isə tez-tez istifadə olunan sinir yolları möhkəmlənir, istifadə olunmayan əlaqələr isə "sinaptik budama" (synaptic pruning) adlanan təbii proses nəticəsində aradan qaldırılır. Bu mexanizm beynin daha səmərəli və dəqiq işləməsini təmin edir.

Səadət Abdullayeva
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Kəllə sümüyü iliyi xroniki ağrıların səbəbi ola bilər - TƏDQİQAT
Hövsan Sağlamlıq Mərkəzinin baş həkimi təltif olunub
Eyni gündə 4 ağır cərrahi əməliyyat nəticəsində pasiyentin həyatı xilas edilib
ATU-da yeni qəbul olunan rezidentlərlə müqavilələr imzalanıb
Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunda tibbi xidmətin keyfiyyətinin artırılması istiqamətində tədbirlər davam etdirilir
Anestezioloq-reanimatoloq Emil Muradov -
Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasında TAVİ əməliyyatları ötən ildən etibarən uğurla icra olunur
Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən Laçında səyyar stomatoloji aksiya təşkil olunub
Şirvan Mərkəzi Xəstəxanasında hemofiliya ilə bağlı elmi-praktik seminar keçirilib
Qidalanma mədəniyyəti - gələcək nəsillərin sağlamlığını sığortalayan ən dəyərli ictimai səhiyyə investisiyası
Yeni Klinikada işemik insult və TİA üzrə iki günlük CME proqramı keçirilib
Professor Gülnaz Dadaşova Almaniyada beynəlxalq konqresdə çıxış edib
ATU tələbələri Ege Universitetində bir aylıq Yay Məktəbi proqramında iştirak ediblər
TƏBİB tabeliyində çalışan tibb işçilərinin əməkhaqları artırılır
AQTA-nın KOB evlərində xidmət göstərən əməkdaşları üçün təlim təşkil olunub