Görmə qabiliyyəti olmayan insanların beyni gözlənildiyindən fərqli inkişaf edir
18.07.2026 12:42

İnsan ömrü boyu heç vaxt vizual məlumat qəbul etmədikdə beyin necə inkişaf edir? Polşa və Almaniyadan olan alimlər bu suala cavab tapmaq üçün müasir beyin görüntüləmə texnologiyalarından istifadə edərək anadangəlmə görmə qabiliyyəti olmayan insanların beynində baş verən dəyişiklikləri araşdırıblar.

 

Aztibb.az xəbər verir ki, nəticələr nüfuzlu "Science Advances" jurnalında dərc olunub. Tədqiqat Yagellon Universiteti Psixologiya İnstitutu və Maks Plank Koqnitiv və Neyrobiologiya Elmləri İnstitutu tərəfindən həyata keçirilib. 

Alimlər müəyyən ediblər ki, görmə təcrübəsinin olmaması beynin inkişafına əvvəllər düşünüldüyündən daha fərqli təsir göstərir. Bu nəticələr beynin inkişaf mexanizmləri və onun uyğunlaşma qabiliyyəti haqqında mövcud elmi təsəvvürləri yenidən nəzərdən keçirməyə imkan yaradır.

İnsan beyninin inkişafı biologiyanın ən mürəkkəb proseslərindən biri hesab olunur. Həyatın ilk illərində beyin sürətlə dəyişərək daha səmərəli fəaliyyət göstərməyə uyğunlaşır. Məsələn, ilk bir il ərzində beyin qabığının səth sahəsi təxminən 75 faiz, qalınlığı isə 30 faiz artır.

İnkişafın erkən mərhələsində beyin ehtiyac duyduğundan daha çox sinir əlaqəsi – neyronlar arasında bağlantılar yaradır. Sonrakı illərdə isə tez-tez istifadə olunan sinir yolları möhkəmlənir, istifadə olunmayan əlaqələr isə "sinaptik budama" (synaptic pruning) adlanan təbii proses nəticəsində aradan qaldırılır. Bu mexanizm beynin daha səmərəli və dəqiq işləməsini təmin edir.

Səadət Abdullayeva
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Anar Bayramov səhiyyə naziri təyin edilib
       Azərbaycanlı həkim beynəlxalq nüfuza malik fəxri ada layiq görülüb             
TƏBİB Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilib
Teymur Musayev səhiyyə naziri vəzifəsindən azad edilib, Baş nazirin müavini təyin olunub
Cərrah-transplantoloq Kamran Beydullayev - Peşəkar həkimlərimizi tanıyaq! 
İnfarktdan sonra ürəyi zədələnmələrdən qorumağın yolu tapılıb   
Uşaq cərrahı Günel Əmiraslanova Şəki Bonum Medicalda pasiyentləri qəbul edəcək
 Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının həkim-ginekoloqu beynəlxalq konfransda poster təqdim edib   
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında laparoskopik sol tərəfli hemikolektomiya əməliyyatı uğurla icra olunub
 ATU-da “III Pediatrik Otorinolarinqologiya” konfransı keçirilib   
 ATU tələbəsi IAC 2026-da ölkəmizi uğurla təmsil edib   
 Azərbaycan Tibb Universitetinin kollektivi Sumqayıtda məzun şəhidlərin məzarlarını ziyarət edib   
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında diz oynağında yaranmış septik artrit səbəbilə cərrahi əməliyyat icra olunub
 Mərkəzi Gömrük Hospitalı gələcəyin tibb mütəxəssislərinin yetişdiyi klinik tədris baza   
Zəngin iş təcrübəsinə malik həkim - Tofiq Quliyev