Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, rəqəmsal cihazlardan uzun müddət istifadə yalnız zehni yorğunluğa deyil, həm də insan anatomiyası və fiziki sağlamlığında uzunmüddətli dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Görmə pozğunluqları, duruş qüsurları, motor bacarıqlarının zəifləməsi və əzələ gücünün azalması kimi problemlərin yaranmasında nəzarətsiz texnologiya istifadəsinin mühüm rolu olduğu bildirilir.
Aztibb.az "Medicalmedia" nəşrinə istinadən yazır ki, alimlərin fikrincə, smartfon və digər rəqəmsal cihazlardan uzunmüddətli istifadə boyun fəqərələrinin vəziyyətini dəyişdirə, görmə qabiliyyətinə mənfi təsir göstərə, əzələ-skelet sisteminə əlavə yük yarada və əl hərəkətlərinin koordinasiyasını zəiflədə bilər. Bəzi mütəxəssislər hətta bu həyat tərzinin dərinin daha tez qocalmasına və qırışların yaranmasına da təsir göstərə biləcəyini istisna etmirlər.
Açıq havada olmaq
Yaxındangörmə (miopiya) son onilliklərdə sürətlə artan problemlərdən biridir. ABŞ-ın Ohayo Dövlət Universitetinin optometriya professoru Donald Mutti bildirib ki, 20 ildən artıq davam edən araşdırmalar zamanı uşaqlarda miopiyanın inkişaf səbəbləri öyrənilib.
Araşdırmalar göstərib ki, telefona və ya digər yaxın məsafədə yerləşən obyektlərə uzun müddət baxmaq miopiyanın əsas səbəbi hesab edilmir. Əvəzində, açıq havada kifayət qədər vaxt keçirmək gözləri qoruyan mühüm amil kimi qiymətləndirilir.
Alimin sözlərinə görə, gün işığı tor qişada dopamin ifrazını stimullaşdırır və bu, göz almasının normal inkişafına müsbət təsir göstərir. Rəqəmsal texnologiyalar insanların daha çox qapalı məkanlarda vaxt keçirməsinə səbəb olduğundan, onların görməyə dolayı mənfi təsiri ola bilər.
Mütəxəssislər gün ərzində açıq havada daha çox vaxt keçirməyi, eyni zamanda günəş şüalarının zərərli təsirindən qorunmaq üçün günəş kremi və gün eynəyindən istifadə etməyi tövsiyə edirlər.
“Texnologiya boynu” nədir?
Telefon və ya planşetdən istifadə edərkən başın uzun müddət önə əyilməsi "texnologiya boynu" (tech neck) adlandırılan vəziyyətin yaranmasına səbəb ola bilər.
Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, baş irəli əyildikdə boyun fəqərələrinə düşən yük əhəmiyyətli dərəcədə artır. Təxminən 60 dərəcə bucaq altında telefona baxarkən boyuna düşən yük 27 kiloqrama qədər çata bilər. Bu isə zamanla boyun və çiyin ağrıları, əzələ gərginliyi, onurğa sütununun duruş pozğunluqları və xroniki narahatlıqlarla nəticələnə bilər.
Sağlamlığınızı qorumaq üçün nə etmək olar?
Mütəxəssislər aşağıdakı tövsiyələrə əməl etməyi məsləhət görürlər:
Telefon və digər rəqəmsal cihazların istifadəsinə müntəzəm fasilələr verin;
Ekranı göz səviyyəsinə yaxın tutmağa çalışın və başınızı uzun müddət önə əyməyin;
Boyun, çiyin və bel əzələlərini gücləndirən fiziki hərəkətlər edin;
Hər gün açıq havada kifayət qədər vaxt keçirin;
Ekran qarşısında fasiləsiz uzun müddət oturmaqdan çəkinin.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, texnologiyadan tam imtina etmək mümkün və ya zəruri deyil. Əsas məqsəd rəqəmsal cihazlardan düzgün və balanslı istifadə edərək onların sağlamlığa mənfi təsirini minimuma endirməkdir.
