İstifadəçilərin süni intellekt (Sİ) əsaslı köməkçilərlə qurduğu romantik münasibətlər insanlar arasındakı münasibətlərlə eyni psixoloji və emosional qanunauyğunluqlar əsasında formalaşır.

Aztibb.az xəbər verir ki, bu nəticə insan-kompüter qarşılıqlı əlaqəsinə həsr olunmuş CHI 2026 konfransının materiallarında dərc edilən yeni araşdırmada təqdim olunub.

Bu gün süni intellektlə romantik münasibətlər artıq elmi fantastika deyil, reallıqdır. Sorğulara əsasən, hər üç gəncdən biri ən azı bir dəfə virtual tərəfdaşla romantik münasibətdə olduğunu bildirib. Bundan əlavə, hər ay bu mövzu ilə bağlı internetdə təxminən 70 min axtarış qeydə alınır. Tədqiqat göstərir ki, belə "rəqəmsal" münasibətlərdə davranış modelləri insan cütlüklərinin münasibətlərini xeyli dərəcədə təkrarlayır. İnsanlar əvvəlcə çat-botlara maraq və ya konkret problemlərini həll etmək məqsədilə müraciət etsələr də, zamanla onlarla dərin emosional bağlar qururlar.

Araşdırmanın aparıcı müəllifi, İspaniyanın INGENIO institutunun tədqiqatçısı Xose Saç bildirib ki, bu münasibətlərdə adi romantik əlaqələrə xas olan yaxınlıq, etibar, emosional bağlılıq və hətta ayrılıq kimi mərhələlər müşahidə olunur.

Tədqiqat 17 nəfərlə aparılmış müsahibələrə əsaslanıb. İştirakçılar ya ChatGPT kimi ümumi təyinatlı çat-botlarla, ya da Character.AI və Replika kimi virtual tərəfdaş xidmətləri ilə romantik münasibətdə olduqlarını bildiriblər.

Araşdırmada süni intellektlə simvolik nikah mərasimləri, müntəzəm "görüşlər", hamiləlik və ailə həyatının simulyasiyası kimi nümunələr də qeydə alınıb. Bir çox istifadəçi Sİ tərəfdaşına müstəqil qərarvermə qabiliyyəti aid edir, hətta tədqiqata qatılmaq və ya şəxsi yazışmalarını paylaşmaq üçün ondan "icazə" istəyir.

Tədqiqat göstərir ki, bu münasibətlər müxtəlif formalarda yaşanır. Bəzi insanlar yalnız bir Sİ tərəfdaşı ilə əlaqə saxlayır, digərləri isə eyni vaxtda bir neçə virtual tərəfdaşla ünsiyyət qurur, qeyri-monogam münasibətlər yaşayır və ya bunu real insanlarla olan münasibətləri ilə paralel davam etdirirlər. Bəzən isə platformadakı yeniləmələr, model dəyişiklikləri və ya Sİ personajlarının silinməsi səbəbindən bu münasibətlər qəfil başa çatır ki, bu da istifadəçilərdə adi ayrılığa bənzər emosional sarsıntılar yaradır.

Belə ayrılıqlardan sonra bəzi iştirakçılar keçmiş yazışmaları "sevgi məktubları" kimi saxlayır, ekran görüntüləri çəkir və ya dialoqları arxivləşdirirlər. Onların bir qismi hesab edir ki, bu fayllar sanki Sİ tərəfdaşlarının "mövcudluğunu" qoruyub saxlayır.

Araşdırma emosional tərəflə yanaşı, məxfilik və şəxsi məlumatların qorunması məsələlərinə də diqqət yetirir. İstifadəçilər süni intellektə etibar etdikcə, travmatik həyat təcrübələri, şəxsi fotolar, siyasi baxışlar, sağlamlıq məlumatları və intim həyatlarına dair həssas informasiyaları onunla bölüşməyə daha çox meyilli olurlar.

Müəlliflərin fikrincə, bu tendensiyanı yalnız insan psixologiyası ilə izah etmək olmaz. Bir çox Sİ platforması istifadəçiyə empatiya göstərmək və emosional dəstək vermək üçün xüsusi proqramlaşdırılıb. Bu isə zaman keçdikcə münasibətlərin daha intim xarakter almasına və insanların özləri haqqında daha çox məlumat paylaşmasına səbəb ola bilər. Bununla yanaşı, bu ünsiyyətlərin arxasında əsas məqsədi istifadəçi məlumatlarını toplamaq və emal etmək olan texnoloji platformalar dayanır.

Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, süni intellektlə romantik münasibətlərin geniş yayılması məxfilik anlayışına yenidən baxılmasını zəruri edir. Çünki romantik əlaqələr artıq təkcə insanlar arasında deyil, getdikcə daha çox süni intellekt sistemləri ilə də formalaşmağa başlayır.