Texnologiya nəhəngi Google ağcaqanadların yaydığı ölümcül xəstəliklərin qarşısını almaq məqsədilə laboratoriya şəraitində yetişdirilmiş 32 milyona qədər erkək ağcaqanadın təbiətə buraxılması üçün ABŞ hakimiyyət orqanlarından icazə gözləyir.
Aztibb.az "CTVNews"a istinadən yazır ki, ABŞ-da texnologiya və ictimai sağlamlıq sahələrini birləşdirən qeyri-adi layihə gündəmdədir.
Google Qərbi Nil virusu başda olmaqla ağcaqanadlar vasitəsilə yayılan müxtəlif xəstəliklərlə mübarizə aparmaq üçün xüsusi üsulla yetişdirilmiş milyonlarla erkək ağcaqanadı təbiətə buraxmağa hazırlaşır.
Şirkətin Kaliforniya və Florida ştatlarında həyata keçirməyi planlaşdırdığı layihə ilə bağlı qərarın ABŞ Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi (EPA) tərəfindən verilməsi gözlənilir.
Məqsəd xəstəlik daşıyan ağcaqanadların sayını azaltmaqdır
“New York Post” qəzetinin məlumatına görə, Google-un təklif etdiyi proqram əsasən Qərbi Nil virusu və Sent-Luis ensefaliti kimi xəstəlikləri daşıya bilən Culex cinsinə aid ağcaqanad növlərini hədəf alır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu xəstəliklər uzun illərdir ABŞ-ın bir çox bölgəsində ictimai sağlamlıq üçün ciddi risk olaraq qalmaqdadır.
ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzinin (CDC) məlumatlarına əsasən, Qərbi Nil virusu ölkədə ağcaqanadlar vasitəsilə yayılan ən geniş yayılmış infeksiyalardan biridir. Virus əsasən quşlar və ağcaqanadlar arasında təbii dövriyyədə mövcud olsa da, bəzi hallarda insanlara da yoluxa bilir.
Bu yaxınlarda Kaliforniyanın Riversayd bölgəsində Qərbi Nil virusu daşıyan ağcaqanad nümunəsinin aşkarlanması mövzunun yenidən gündəmə gəlməsinə səbəb olub.
Bakteriya ilə bioloji nəzarət üsulu
Google-un hazırladığı sistem genetik modifikasiyadan daha çox bioloji nəzarət prinsipinə əsaslanır. Layihə çərçivəsində təbiətə buraxılması nəzərdə tutulan erkək ağcaqanadlar Wolbachia adlı bakteriya ilə yoluxdurulur. Bu bakteriya təbiətdə bir çox həşərat növündə təbii şəkildə rast gəlinir.
Ağcaqanad populyasiyasının bioloji üsullarla azaldılmasına yönəlmiş layihələr dünyada yeni deyil. Oxşar proqramlar daha əvvəl müxtəlif elmi-tədqiqat institutları və səhiyyə təşkilatları tərəfindən bir sıra ölkələrdə sınaqdan keçirilib.
Google-un təxminən 10 il əvvəl başladığı “Debug” proqramı çərçivəsində hazırlanmış bu layihə isə miqyasına görə indiyədək planlaşdırılan ən böyük təşəbbüslərdən biri hesab olunur. Ekspertlərin fikrincə, layihə uğurlu olarsa, ağcaqanadların yaydığı xəstəliklərlə mübarizədə yeni mərhələnin əsasını qoya bilər.
İctimai sağlamlıq sahəsində yeni dövrün başlanğıcı?
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, iqlim dəyişiklikləri, qlobal istiləşmə və ekosistemlərdə baş verən dəyişikliklər nəticəsində ağcaqanadların yaşayış arealı getdikcə genişlənir. Bu səbəbdən ənənəvi mübarizə üsullarının təkbaşına kifayət etmədiyi düşünülür.
Son illərdə bioloji nəzarət metodları, genetik texnologiyalar və hədəfyönümlü ekoloji həllər daha çox əhəmiyyət qazanmağa başlayıb. Google-un milyonlarla ağcaqanadı əhatə edən bu layihəsi də həmin yanaşmanın ən diqqətçəkən nümunələrindən biri hesab edilir.
Şirkətin planı təsdiqlənərsə, bu, texnologiya sektorunun ictimai sağlamlıq sahəsində həyata keçirdiyi ən böyük praktik eksperimentlərdən biri olacaq.
