Böyük şəhərlərdə yaşıllıq sahələrinin azalması, şüşə binaların və asfalt örtüklərinin çoxalması günəş şüalarının əks olunmasını artıraraq dəri xərçəngi riskini yüksəldə bilər.
Aztibb.az "TRT Haber"ə istinadən yazır ki, bu barədə Türk Dermatologiya Dərnəyinin İdarə Heyətinin üzvü, professor Başak Yalçın məlumat verib.
O bildirib ki, dəri xərçəngləri bütün dünyada artmaqda davam edir və bu xəstəliklərin erkən aşkarlanması həyati əhəmiyyət daşıyır. “Dəri Xərçəngi Maarifləndirmə Ayı” çərçivəsində Türkiyə üzrə iyunun 1-dən 12-dək vətəndaşlar üçün xüsusi “xal müayinələri” təşkil olunacaq.
Professorun sözlərinə görə, dəri xərçəngləri dünyada ən çox rast gəlinən xərçəng növləri sırasındadır. Onların əksəriyyəti həyati təhlükə yaratmasa da, bəzən bu səbəbdən diqqətdən kənarda qalır. Lakin melanoma adlanan dəri xərçəngi növü olduqca təhlükəlidir və vaxtında aşkar edilmədikdə ölümcül nəticələrə səbəb ola bilər.
Başak Yalçın qeyd edib ki, son illərdə dəri xərçənglərinin artmasında ətraf mühit amilləri mühüm rol oynayır. Böyük şəhərlərdə ağac və parkların azalması, şüşə fasadlı binaların və asfalt örtüklərinin çoxalması günəş şüalarının əks olunmasını gücləndirərək insanların ultrabənövşəyi şüalara məruz qalma səviyyəsini artırır.
Mütəxəssis iqlim dəyişiklikləri və qlobal istiləşmənin də bu prosesə təsir göstərdiyini vurğulayıb. Daha isti yay ayları və sərt hava şəraiti dəri sağlamlığı baxımından əlavə risklər yaradır.
Günəşdən qorunmaq üçün təkcə krem kifayət etmir
Professor Yalçın günəşdən qoruyucu vasitələrin vacibliyini qeyd etsə də, onların təkbaşına kifayət etmədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, fiziki qorunma üsulları da mütləq tətbiq olunmalıdır.
Mütəxəssis xüsusilə yay aylarında saat 10:00-dan 16:00-dək birbaşa günəş altında qalmağı tövsiyə etmir. Dəniz və çimərlik istirahəti üçün səhər erkən və ya axşamüstü saatların seçilməsi məsləhət görülür. Günəş eynəyindən istifadə etmək, bədəni örtən geyimlər geyinmək və günəşdən qoruyucu vasitələri düzgün tətbiq etmək vacibdir. Maraqlıdır ki, günəşdən qorunmaq baxımından tünd rəngli geyimlər açıq rəngli geyimlərdən daha effektiv hesab olunur.
Uşaqlar xüsusi risk qrupundadır
Başak Yalçın uşaqların günəş şüalarından qorunmasının xüsusi əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. O bildirib ki, insan ömrü boyu günəşə məruz qalmanın böyük hissəsi məhz uşaqlıq dövrünə təsadüf edir. Buna görə də uşaqların günün ən isti saatlarında açıq havada olmasına imkan verilməməli, oyun meydançaları isə kölgəliklərlə təmin edilməlidir.
D vitamini üçün günəş vannalarına ehtiyac yoxdur
Professor qeyd edib ki, əvvəllər D vitamini almaq məqsədilə günəş altında qalmaq tövsiyə olunsa da, bu yanaşma artıq aktual hesab edilmir. Hazırda D vitamini damcı, kapsul və digər preparatlar vasitəsilə təhlükəsiz şəkildə qəbul edilə bilər. Onun sözlərinə görə, həddindən artıq günəş şüaları yalnız dəri xərçəngi riskini deyil, həm də dərinin vaxtından əvvəl qocalmasını artırır.
Hansı əlamətlər təhlükə siqnalıdır?
Mütəxəssis melanoma riskinin bütün yaş qruplarında artdığını bildirib. Açıq dərili, sarışın, açıq göz rənginə malik şəxslər, çoxsaylı xalları olanlar, uşaqlıqda güclü günəş yanığı keçirənlər və ailəsində melanoma xəstəliyi olanlar daha yüksək risk qrupuna daxildir.
Xallarda ölçünün böyüməsi, rəng dəyişməsi, qaşınma, yara əmələ gəlməsi və ya simmetriyanın pozulması kimi əlamətlər müşahidə olunarsa, dərhal dermatoloqa müraciət etmək tövsiyə olunur. Həmçinin yetkin yaşlarda yeni xalların yaranması da diqqətlə izlənilməli və mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, dəri xərçənginin erkən aşkarlanması müalicənin uğur şansını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Buna görə də dəri səthində baş verən dəyişikliklərə laqeyd yanaşmamaq və mütəmadi dermatoloji müayinələrdən keçmək vacibdir.
