Alimlər qanda ümumi xolesterinin üçdəbirinə qədər hissəsini təşkil edə bilən və ürək-damar sistemi üçün ciddi risk yaradan yeni xolesterin növünü, qalıq (rezidual) xolesterini aşkar ediblər.
Aztibb.az bu barədə "BBC Science Focus" nəşrinin məlumat yaydığını xəbər verir.
Ekspert Borge Nordestqard bildirib ki, qalıq xolesterin adi xolesterin hissəciklərindən xeyli böyük daşıyıcı hissəciklər vasitəsilə daşınır. Bu hissəciklər ölçü baxımından təxminən 50 dəfə daha genişdir və 40 dəfə daha çox xolesterin ehtiva edir.
Triqliseridlər istifadə edildikdən sonra xolesterinlə zəngin qalan bu hissəciklər damar divarlarına daha asan nüfuz edir. Nəticədə aterosklerozun və ürək-damar xəstəliklərinin inkişaf riski artır.
113 min nəfərin iştirakı ilə aparılan araşdırma göstərib ki, qalıq xolesterinin yüksək səviyyəsi ürək və damar xəstəliklərindən ölüm riskini təxminən iki dəfə artırır. Hətta "pis xolesterin" kimi tanınan LDL (Aşağı Sıxlıqlı Lipoprotein) səviyyəsi normal olduqda belə, yüksək qalıq xolesterin insult riskini 15 faiz yüksəldə bilər.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, geniş istifadə olunan statin preparatları bu hissəciklərin səviyyəsini cəmi 10 faiz azalda bilir. Bu da qalıq xolesterinin ürək-damar risklərinin qiymətləndirilməsində ayrıca əhəmiyyət daşıdığını göstərir.
Alimlərin fikrincə, qalıq xolesterinin yüksəlməsinə aşağıdakı amillər təsir edir:
qeyri-sağlam qidalanma;
artıq çəki və piylənmə;
genetik meyillilik;
triqliseridlərin yüksək səviyyəsi.
Bu göstərici laborator analizlərdə adətən ayrıca ölçülmədiyi üçün həkimlər triqliseridlərin səviyyəsinə xüsusi diqqət yetirməyi tövsiyə edirlər. Qanda triqliseridlərin 500 mq/dl-dən yuxarı olması təhlükəli hesab olunur və əlavə müayinə tələb edir.
Bununla bağlı Alina Gavrilova qeyd edib ki, ghi yağı (əridilmiş kərə yağı) adi kərə yağı kimi doymuş yağlarla zəngindir və yüksək temperaturda oksidləşə bilər. Onun sözlərinə görə, rasionda doymuş yağların həddindən artıq olması qanda aterogen, yəni damarların tutulmasına səbəb olan – hissəciklərin sayını artırır.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, ürək-damar xəstəliklərinin profilaktikası üçün yalnız LDL xolesterinin deyil, həm də triqliseridlərin və qalıq xolesterinin səviyyəsinin nəzarətdə saxlanılması vacibdir. Sağlam qidalanma, normal bədən çəkisinin qorunması və müntəzəm fiziki aktivlik bu risklərin azaldılmasında mühüm rol oynayır.
