Cəmi bir saat çirkli havaya məruz qalmaq beynin fəaliyyətini dəyişə bilər
25.05.2026 07:21

 

Birləşmiş Krallıq alimlərinin apardığı yeni klinik araşdırma göstərib ki, cəmi bir saat ərzində çirkli havaya məruz qalmaq beyin və tənəffüs sisteminin fəaliyyətində nəzərəçarpacaq dəyişikliklər yarada bilər.

 

Aztibb.az "Clean Air" jurnalında dərc olunan tədqiqatın nəticələrinə diqqət çəkib.

 

Hazırda dünyanın bir çox ölkəsində hava keyfiyyəti standartları havadakı hissəciklərin miqdarına əsasən müəyyən edilir. Lakin yeni araşdırma göstərib ki, yalnız hissəciklərin sayı deyil, onların mənbəyi və kimyəvi tərkibi də insan sağlamlığı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

 

Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Thomas Faerty rəhbərliyi altında alimlər ailəsində demensiya halları olan, yaşı 50-dən yuxarı 15 sağlam könüllünü araşdırmaya cəlb ediblər. İştirakçılar xüsusi qapalı kamerada 60 dəqiqə ərzində müxtəlif növ hava çirkləndiricilərinə məruz qalıblar.

 

Araşdırma zamanı beş fərqli şərait sınaqdan keçirilib: təmiz hava, odun tüstüsü, dizel mühərriki qazları, mətbəx tullantıları və limonen tərkibli təmizləyici vasitələrin yaratdığı sitrus aerozolu. Hər bir iştirakçı bütün bu mühitlərə ayrı-ayrılıqda məruz qalıb və testlər arasında iki həftə fasilə verilib.

 

Maraqlıdır ki, bütün hallarda havadakı bərk hissəciklərin konsentrasiyası eyni olub. Bu isə alimlərə müxtəlif çirkləndirici mənbələrin insan orqanizminə təsirini ayrıca qiymətləndirməyə imkan verib.

 

Tədqiqat nəticəsində müəyyən olunub ki, bəzi çirkləndiricilərdən sonra ağciyər funksiyasında nəzərəçarpacaq azalma müşahidə edilib. Xüsusilə odun tüstüsü və limonen aerozolundan sonra nəfəsvermə göstəriciləri zəifləyib. Dəyişikliklər klinik diaqnoz üçün yetərli olmasa da, alimlər sağlam insanlarda belə qısa müddətli təsirdən sonra ümumiyyətlə dəyişiklik gözləmədiklərini bildiriblər.

 

Mütəxəssislərin fikrincə, bu nəticələr tənəffüs sistemi və beynin hava çirkliliyinin kimyəvi tərkibinə əvvəl düşünüləndən daha həssas olduğunu göstərir. Araşdırma həmçinin mövcud hava keyfiyyəti standartlarının yenidən nəzərdən keçirilməsinin vacibliyini gündəmə gətirir.

Nərgiz Qəhramanova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Kəllə sümüyü iliyi xroniki ağrıların səbəbi ola bilər - TƏDQİQAT
Hövsan Sağlamlıq Mərkəzinin baş həkimi təltif olunub
Eyni gündə 4 ağır cərrahi əməliyyat nəticəsində pasiyentin həyatı xilas edilib
ATU-da yeni qəbul olunan rezidentlərlə müqavilələr imzalanıb
Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunda tibbi xidmətin keyfiyyətinin artırılması istiqamətində tədbirlər davam etdirilir
Anestezioloq-reanimatoloq Emil Muradov -
Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasında TAVİ əməliyyatları ötən ildən etibarən uğurla icra olunur
Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən Laçında səyyar stomatoloji aksiya təşkil olunub
Şirvan Mərkəzi Xəstəxanasında hemofiliya ilə bağlı elmi-praktik seminar keçirilib
Yeni Klinikada işemik insult və TİA üzrə iki günlük CME proqramı keçirilib
Qidalanma mədəniyyəti - gələcək nəsillərin sağlamlığını sığortalayan ən dəyərli ictimai səhiyyə investisiyası
Professor Gülnaz Dadaşova Almaniyada beynəlxalq konqresdə çıxış edib
TƏBİB tabeliyində çalışan tibb işçilərinin əməkhaqları artırılır
AQTA-nın KOB evlərində xidmət göstərən əməkdaşları üçün təlim təşkil olunub
ATU tələbələri Ege Universitetində bir aylıq Yay Məktəbi proqramında iştirak ediblər