Azərbaycanın ilk tibb elmləri doktoru Sona Vəlixan - "Dahi təbiblər" rubrikası
22.05.2023 10:52

"Dahi təbiblər" rubrikasında Azərbaycan tarixində ilk ali tibbi təhsili olan və ilk tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsi alan alim Sona Vəlixan haqqında məlumatları təqdim edirik. 

 
Aztibb.az xəbər verir ki, Sona İbrahim qızı Vəlixan 1883-cü ildə Qazaxda anadan olub. 1908-ci ildə Peterburq Tibb İnstitutunu bitirib. 1923-1939-cu illərdə Azərbaycan Tibb İnstitutunun Göz xəstəlikləri kafedrasında assistent, dosent və professor vəzifələrində çalışıb. 1939-1971-ci illərdə Əziz Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Göz xəstəlikləri kafedrasının müdiri işləyib. 1946-1960-cı illərdə S.Vəlixan Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini kimi elmi fəaliyyətini davam etdirib. 
 
O, 60-dan artıq elmi əsərin, o cümlədən 2 monoqrafiyanın müəllifidir. Alimin rəhbərliyi altında 3 doktorluq və 18 namizədlik dissertasiyası müdafiə edilib.
 
Sona Vəlixanın elmi fəaliyyət istiqamətləri əsasən cüzam, sifilis, vərəm və müxtəlif şişlər nəticəsində zədələnmiş görmə üzvünün morfoloji dəyişiklikləri, gözün zədəsi, qlaukoma və traxoma problemlərinə həsr olunub. Bu isə, həmin dövrdə tibbin oftalmologiya sahəsində göz xəstəliklərinin aradan qaldırılmasında böyük rol oynayıb.
 
Alimin nailiyyətləri dünyanın bir çox elmi qurumları tərəfindən maraqla qarşılanıb, beynəlxalq təşkilatlar onun elmi yaradıcılığını yüksək qiymətləndiriblər. Sona xanım Vəlixanın “Endoftalmitin patoloji anatomiyasına dair” məqaləsi Nobel Komitəsinin diqqətini cəlb edib və professorun mükafata namizədliyi qeydiyyata alınıb. Məlum olduğu kimi, II Dünya müharibəsi zamanı Nobel Komitəsinin fəaliyyətində yaranan durğunluq nəticəsində Sona Vəlixanın elmi işi Nobel Mükafatına layiq görülməkdən məhrum olub.
 
Professor Sona Vəlixan Moskva və Vyana Universitetinin Tibb fakültəsində təhsil almış ilk azərbaycanlı həkim-psixiatr olub. O, Əməkdar elm xadimi fəxri adına layiq görülüb, bir sıra orden və medallarla təltif olunub.
 
Alim 1982-ci ildə 99 yaşında vəfat edib.
 
Nərgiz Qəhramanova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Elmi-Tədqiqat Tibbi Profilaktika İnstitutu vakansiya elan edir
 Cəbrayıl RMX-da yanğın təhlükəsizliyi və təxliyə qaydaları ilə bağlı təlim keçirilib   
Mərkəzi Klinika vakansiya elan edir
Azərbaycan tibbində növbəti uğur: Səhiyyə Nazirliyi Bakı Sağlamlıq Mərkəzinin Aritmologiya bölməsi beynəlxalq akkreditasiya alıb
Gəncədə Dünya Allergiya Həftəsi ilə bağlı tədbirlər təşkil olunur
Bu ilin yanvar-may aylarında 18 mindən çox uşağa reabilitasiya xidmətləri göstərilib
 Bakıda Asiya üzrə Beynəlxalq Ginekologiya Konqresi keçirilib   
Nizami Tibb Mərkəzi onlayn növbə sistemi aktivləşdirilən 4-cü müəssisə oldu
Laçında tibbi aksiya: 100-ə yaxın vətəndaş tibbi müayinələrdən keçib
Uşaq sağlamlığı dövlətin gələcəyinə sərmayədir
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında 11 yaşlı pasiyent üzərində cərrahi əməliyyat uğurla icra olunub
Dövlət Gömrük Komitəsinin Tibbi Xidmət İdarəsinin nümayəndə heyəti Fəxri Xiyabanı ziyarət edib
ADHTİ-nin Plastik və Rekonstruktiv Cərrahiyyə klinikasında ölkəmizdə ilk dəfə olaraq unikal əməliyyat icra olunub
 ATU-da Data-analitika və Süni İntellekt Laboratoriyasının açılışı olub   
Yardımlının Təşkən və Səpəradi kəndlərində tibbi AKSİYA