Azərbaycanın ilk tibb elmləri doktoru Sona Vəlixan - "Dahi təbiblər" rubrikası
22.05.2023 10:52

"Dahi təbiblər" rubrikasında Azərbaycan tarixində ilk ali tibbi təhsili olan və ilk tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsi alan alim Sona Vəlixan haqqında məlumatları təqdim edirik. 

 
Aztibb.az xəbər verir ki, Sona İbrahim qızı Vəlixan 1883-cü ildə Qazaxda anadan olub. 1908-ci ildə Peterburq Tibb İnstitutunu bitirib. 1923-1939-cu illərdə Azərbaycan Tibb İnstitutunun Göz xəstəlikləri kafedrasında assistent, dosent və professor vəzifələrində çalışıb. 1939-1971-ci illərdə Əziz Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Göz xəstəlikləri kafedrasının müdiri işləyib. 1946-1960-cı illərdə S.Vəlixan Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini kimi elmi fəaliyyətini davam etdirib. 
 
O, 60-dan artıq elmi əsərin, o cümlədən 2 monoqrafiyanın müəllifidir. Alimin rəhbərliyi altında 3 doktorluq və 18 namizədlik dissertasiyası müdafiə edilib.
 
Sona Vəlixanın elmi fəaliyyət istiqamətləri əsasən cüzam, sifilis, vərəm və müxtəlif şişlər nəticəsində zədələnmiş görmə üzvünün morfoloji dəyişiklikləri, gözün zədəsi, qlaukoma və traxoma problemlərinə həsr olunub. Bu isə, həmin dövrdə tibbin oftalmologiya sahəsində göz xəstəliklərinin aradan qaldırılmasında böyük rol oynayıb.
 
Alimin nailiyyətləri dünyanın bir çox elmi qurumları tərəfindən maraqla qarşılanıb, beynəlxalq təşkilatlar onun elmi yaradıcılığını yüksək qiymətləndiriblər. Sona xanım Vəlixanın “Endoftalmitin patoloji anatomiyasına dair” məqaləsi Nobel Komitəsinin diqqətini cəlb edib və professorun mükafata namizədliyi qeydiyyata alınıb. Məlum olduğu kimi, II Dünya müharibəsi zamanı Nobel Komitəsinin fəaliyyətində yaranan durğunluq nəticəsində Sona Vəlixanın elmi işi Nobel Mükafatına layiq görülməkdən məhrum olub.
 
Professor Sona Vəlixan Moskva və Vyana Universitetinin Tibb fakültəsində təhsil almış ilk azərbaycanlı həkim-psixiatr olub. O, Əməkdar elm xadimi fəxri adına layiq görülüb, bir sıra orden və medallarla təltif olunub.
 
Alim 1982-ci ildə 99 yaşında vəfat edib.
 
Nərgiz Qəhramanova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Cəbrayılda “Göz sağlamlığı gələcəyimizdir” adlı tibbi aksiya keçirilib
Mərkəzi Klinika ASCVTS-in 34-cü illik konfransında təmsil olunub
Elmi-Tədqiqat Tibbi Profilaktika İnstitutu vakansiya elan edir
Səhiyyə Nazirliyinin nümayəndələri Özbəkistanda beynəlxalq forumda iştirak ediblər  
Rəşad Şolan “Nefrologiya və böyrək transplantasiyasında klinik təcrübələr və gələcək perspektivlər” adlı elmi-praktiki konfransda çıxış edib
Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin dosenti Bakı Sağlamlıq Mərkəzində olub
Uzman uşaq cərrahı Vüsal Cəfərov AZTV-nin “TeleSəhər” proqramına müsahibə verib
Ana qızının bağışladığı qaraciyərin sağ payı ilə sağlam şəkildə həyata bağlandı - Mərkəzi Klinikada uğurlu əməliyyat
Qastrit və xora zamanı necə qidalanmalı?
İnsult xəstələrinə evdə necə qulluq edilməlidir?
Ağdaş Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında qanvermə aksiyası təşkil olunub
Şamaxıda minimal invaziv cərrahiyyəyə həsr olunan 12-ci regional konfrans keçirilib  
Zəngin iş təcrübəsinə malik peşəkar həkim Tahirə Məmmədova - Həkimlərimizi tanıyaq!
Yenidoğulmuş uşağı necə çimizdirmək lazımdır? - Pediatr Məhsəti Nəcəfova açıqladı
Laçın RMX-da akademik Zərifə Əliyevaya həsr olunmuş oftalmoloji müayinələr təşkil olunub