Tibb elmi antik dövrdən yaransa da müalicəvi bulaqlardan elmi əsaslarla istifadə olunması orta əsrlər və intibah dövrünə təsadüf edir.

Tibbi turizm ötən əsrin əvvəllərindən Qərbi və Şərqi Avropada, eləcə də postsovet ölkələrində müəyyən inkişaf istiqaməti aldı. XX əsrin 70-ci illərindən başlayaraq isə bu sektorda şəbəkələr və brendlər formalaşmağa başladı.

Aztibb.az ölkəmizdə sağlamlıq turizminin tarixinə adi yazını təqdim edir.

XII əsrdə Azərbaycanda karvan yollarının kənarında yerləşən Gülüstan, Goranboy yaşayış məntəqələrinin yaxınlığında Naftalan neftindən müalicə məqsədilə müalicə vannaları fəaliyyət göstərirdi. Elə ölkəmizdə tibbi turizmin inkişafı tarixi də bu dövürdən başlayır.

Həmin tarixdən etibarən Naftalan müalicəvi neftindən istifadə edənlərin sayı getdikcə artırdı. Səbəb İpək yolunun hər iki istiqamətinin buradan keçməsi idi.

Azərbaycanda XIX əsrin ikinci yarısından başlayaraq Naftalan nefti ilə yanaşı müxtəlif mineral və termal su mənbələrindən də istifadə olunmağa başlanıldı.

XIX əsrin sonlarında Naftalan neftinin tərkibinin və müalicəvi xüsusiyyətlərinin elmi əsaslarla öyrənilməsi yönündə tədqiqatlar aparıldı. O dövürdə Gəncə yaxınlığında çar Rusiyasının xüsusi sərəncamı ilə 20 vannadan ibarət müalicə mərkəzi tikildi.

Eyni zamanda rus zabitlərinin müalicəsini təşkil etmək məqsədilə Lənkəran, Şuşa və Zaqatalada müalicə məqsədilə ilk termal su vannaları istifadəyə verildi. Şuşada olan belə müalicə mərkəzi rus zədaganlarının istirahət mərkəzi kimi məşhurlaşmışdı.

Azərbaycanda ilk sanatoriya 1922-ci ildə Mərdəkanda tikildi. Sonradan Bilgəh, Şüvəlan, Naftalan və Masallıda az tutumlu olsa da, müalicə sağlamlıq mərkəzləri inşa olunaraq istifadəyə verildi.

1926-cı ildə Naftalanda o dövr üçün keçmiş SSRİ ərazisində ən böyük müalicə-sağlamlıq müəssisəsi sayılan 340 yerlik ilk müalicə sanatoriyası tikildi.

Azərbaycanda sanatoriyaların sürətli tikintisi isə ötən əsrin 50-90-cı illərini əhatə edir. Qısa müddətdə Kəlbəcərdə İstisu və Naftalanda olan sanatoriyalar ölkə əhəmiyyətli mərkəzlərə çevrildi.

1970-85-ci illərdə ölkədə 30-a yaxın çox nömrəli sanatoriya-kurort müəssisəsi var idi. Naftalan, Kəlbəcər, Şuşa, Abşeron, Lənkəran, Masallı, Qax, Culfa, Babək və digər bölgələrdə də sanatoriyalar fəaliyyət göstərirdi.