"Arterial təzyiqin sutkalıq monitorinqi necə aparılmalıdır? - MƏQALƏ
04.05.2021 15:17
"Arterial təzyiqin sutkalıq monitorinqi - pasiyentin adi həyat tərzində xüsusi cihazların köməyilə təyin olunan proqrama uyğun müəyyənləşdirilmiş intervallarla aparılan arterial təzyiqin uzunmüddətli ölçülməsi üsuludur".
 
Aztibb.az xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Tibb Universitetinin Tədris Terapevtik Klinikasının Konsultativ diaqostik poliklinikasının müdiri, Terapevtik və pediatrik propedevtika kafedrasının assistenti Təranə Musayeva "Arterial təzyiqin sutkalıq monitorinqi" adlı məqaləsində ətraflı məlumat verib.
 
- Müayinənin aparılmasına göstərişlər:
 
1. Arterial hipertenziyanın diaqnostikası (“ağ xalat fenomeni”, sərhəd arterial hipertenziya, hipertoniyaya irsi meylliyi olan cavan şəxslərdə);
2. Arterial hipotenziyanın diaqnostikası (ortostatik hipotoniya, sinkopal hallar);
3. Arterial hipertenziyanın medikamentoz müalicəsinə nəzarət (müalicənin effektivliyinin və dərman preparatlarına qarşı rezistentliyin qiymətləndirilməsi və optimal müalicə sxeminin seçilməsi).
 
- Müayinənin aparılma metodikası:
 
Müayinə üçün tonometrin müvafiq ölçüdə seçilmiş manjeti əsasən bazunun distal üçdə bir hissəsində yerləşdirilərək qeydedici cihaz ilə əlaqələndirilir.
 
- Xəstənin müayinədən əvvəl məlumatlandırılması:
 
Daha düzgün nəticələrin alınması üçün arterial təzyiqin monitorinqi zamanı pasiyent bir sıra qaydalara əməl etməlidir.
 
• Arterial təzyiqin ölçülməsi zamanı manjet yerləşdirilmiş ətraf gövdə boyunca rahat uzadılmalıdır. Xəstə qolundakı manjetin vəziyyətinə nəzarət etməlidir.
• Arterial təzyiqin monitorinqi aparılan gündə intensiv fiziki yüklənmə istisna edilməlidir.
• Hər ölçmədən öncə və sonra cihaz xüsusi səs siqnalı verir. Arterial təzyiqin ölçülməsi anı gəzinti zamanı olarsa, bu halda dayanmaq, qolu gövdə boyunca uzatmaq və ölçmənin sonunu gözləmək lazımdır.
• Ölçmə müddətində cihazın göstəricilərinə baxmaq olmaz, belə ki, bu həyəcan reaksiyasının yaranmasına və nəticələrin təhrif olunmasına səbəb ola bilər.
• Axşam yatarkən maksimum rahatlığa riayət etmək lazımdır. Qeydedicinin göstəriciləri haqqında fikirləşmək olmaz, əks halda arterial təzyiqin gecə göstəriciləri həqiqi rəqəmlərə uyğun gəlməyə bilər.
• Müayinə müddətində xəstə adi həyat tərzini davam etdirir (işləyir, gəzintiyə çıxır və s.) və xüsusi gündəlikdə ürək-damar sistemi tərəfindən meydana çıxan xoşagəlməz simptomların yaranma şəraiti, dərman qəbulu və fiziki aktivliyin forması haqqında qeydiyyat aparılır.
• Xəstə tərəfindən cihaza suyun düşməməsinə nəzarət edilməlidir (müayinə müddətində yuyunmaq olmaz). Cihaz həmçinin elektromaqnit şüalanma mənbələrindən uzaqda tutulmalıdır.
 
- Müayinənin nəticələrinin təhlili:
 
Sonrakı gün cihaz tərəfindən aparılmış qeydiyyatlar xüsusi proqramla təchiz edilmiş kompüterdə təhlil edilir. Müasir qeydedicilər tərəfindən yazılmış məlumatların ilkin klassifikasiyası aparılır, sonradan isə bu məlumatlar həkim tərəfindən təhlil olunaraq nəticə şəklində xəstəyə təqdim edilir.
 
Müayinənin təhlili sutka ərzində arterial təzyiqin orta göstəricilərini, həmçinin gündüz və gecə saatlarında olan göstəriciləri, arterial təzyiqin variabelliyini, gecə saatlarında gündüz saatlarına nisbətən enməsinin təzahür dərəcəsini, səhər saatlarında arterial təzyiqin səviyyəsini təyin etməyə imkan verir.
 
- Sistolik arterial təzyiqin gecə saatlarında enmə dərəcəsinə və ya sutkalıq indeksinə görə (SATSİ) 4 tip əyriləri müəyyən olunur:
 
- Dipperlər-gecə saatlarında arterial təzyiqin normal enməsi (SATSİ 10-20%);
- Non-dipperlər-arterial təzyiqin kifayət qədər enməməsi (SATSİ <10%);
- Nayt-pikerlər -gecə hipertoniyası (SATSİ <0);
- Over-dipperlər- arterial təzyiqin həddən artıq enməsi (SATSİ>20%).
 
Ürək-damar sistemində ağırlaşmalar yarada biləcək variantlara “nayt-piker” və “non-dipper” - arterial təzyiqin ikifazalı ritmləri aiddir.