Polisitemiya xəstəliyi: növləri, əlamətləri və müalicəsi

19.04.2021 18:54

Qanazlığı, yəni anemiya hemoqlobinin, eritrositin azalmasıdır. Hemoqlobin yüksəkliyi, sümük iliyində eritrositlərin həddən çox yaranması nəticəsində isə polisitemiya patologiyası inkişaf edir. Başqa sözlə, eritrositlərin artması və hemoqlobinin kişilərdə 18.5 g/dl, qadınlarda 16.5 g/dl–dən çox artması polisitemiya adlanır. Kişilərdə hematokritin 60%, qadınlarda 56%-dan çox olması həqiqi polisitemiyanı göstərir.

Aztibb.az xəbər verir ki, bu fikirləri Azərbaycan Tibbi Universitetinin Tədris-Terapevtik Klinikasının həkim-hematoloqu Ələmdar Cəfərov bildirib. O, polisitemiyanın mütləq və nisbi növlərinə rast gəlindiyini deyib. Bildirib ki, nisbi polisitemiyada eritrositin sayında həqiqi artım olmur. Sadəcə çoxlu maye itkisinə bağlı olaraq eritrosit sayı nisbi olaraq artır.

Səbəbləri:

1. Dehidratasiya;

2. Diabetus Mellitus;

3. Hipertenziya;

4. Gaisbök sindromu (Stress polisitemiyası).

Həkim qeyd edib ki, mütləq polisitemiya eritrosit sayında mütləq artımla müşahidə olunur. Bu isə 2 formada özünü göstərir:

1. Sümük iliyi səbəbindən;

2. Sümük iliyindən kənar səbəbdən.

1-cili sümük iliyi səbəbindən yaranan mütləq polisitemiya sümük iliyində eritrositlərin başqa səbəbə bağlı olmadan artması ilə özünü göstərən xəstəlikdir. Bu xəstəliyin əmələ gəlməsində JAK2 adlı genin mutasiyasının rolu vardır.

2-cili sümük iliyindən kənar səbəbdən yaranan mütləq polisitemiya:

1. Qandakı O2 təzyiqinin düşməsinə bağlı olaraq böyrəkdən ifraz olunan eritropoetin artması səbəbindən - Yüksəklik xəstəliyi-dağ xəstəliyi, ürək xəstəliklərində, ağciyər xəstəlikləri, piylənmə;

2. Androgen tərkibli hormonlar - testesteron, anabolik steroidlər;

3. Eritropoeitin ifraz edən şişlər;

4. Ailəvi;

5. Böyrək transplantasiyası sonrası.

Əlamətləri nələrdir?

Baş ağrısı, başgicəllənmə, qulaq çınlaması, kardialgiya (ürək ağrıları), isti duş qəbulundan sonra qaşınma hissi (belə xəstələrdə qanın laxtalanmaya meyilliyi artır), bəzi xəstələrdə diş əti qanaxması, burun qanaxması, üzdə qızarıqlıq, eritromelalgiya, splenomeqaliya.

Belə xəstələrdə arterial təzyiqin artmasına da rast gəlinir.

Müalicəsi:

Müalicədə əsas məqsəd hematoksiritin səviyyəsinin azaltmaq, qanın axışqanlığını artırmaqdır.

Bu məqsədlə flebotomiya yəni, xəstədən qan alınması icra olunur. Alınan bu qan təkrarən istifadəyə yararsızdır və onu təkrarən hər hansısa xəstəyə transfuziya etmək olmaz.

Müalicədə trombozun qarşısını almaq üçün xəstəyə qan durulducu aspririn, və s. verilir.