Artrit oynaqların iltihabı ilə müşayiət olunan, ağrıya, hərəkət məhdudiyyətinə və gündəlik həyat keyfiyyətinin aşağı düşməsinə səbəb ola bilən xəstəliklər qrupudur. Dünyada milyonlarla insanı təsirləndirən bu problem barədə cəmiyyətdə geniş yayılmış yanlış təsəvvürlərdən biri onun yalnız yaşlı insanlarda müşahidə olunmasıdır. Əslində, artrit gənclərdə və hətta uşaqlarda da yarana bilər.
Aztibb.az "Dr Data"ya istinadən yazır ki, xəstəliyin müxtəlif növləri və yaranma səbəbləri olduğundan əlamətləri vaxtında tanımaq, düzgün diaqnoz qoymaq və müvafiq müalicəyə başlamaq xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Artritin əsas əlamətləri arasında oynaq ağrısı, şişkinlik, hərəkət zamanı çətinlik, oynağın ətrafında qızartı və səhərlər oyanarkən hiss edilən hərəkət məhdudluğu yer alır. Bəzi hallarda bu əlamətlər gün ərzində azalır, bəzi hallarda isə uzun müddət davam edərək insanın işinə, istirahətinə və gündəlik fəaliyyətlərinə mane olur. Xəstəliyin növündən asılı olaraq yorğunluq, halsızlıq və digər ümumi əlamətlər də müşahidə edilə bilər.
Oynaqlarda təkrarlanan ağrı, səbəbsiz şişkinlik və ya səhər saatlarında uzun müddət davam edən sərtlik hissi yaranarsa, bu əlamətləri yaşla əlaqələndirərək diqqətdən kənarda saxlamaq düzgün deyil. Vaxtında həkimə müraciət etmək xəstəliyin səbəbini müəyyənləşdirməyə və oynaqlarda yarana biləcək zədələnmələrin qarşısını almağa kömək edir. Diaqnozun qoyulması üçün həkim müayinəsi, ehtiyac olduqda qan analizləri və görüntüləmə üsulları tətbiq edilə bilər. Özbaşına dərman qəbul etmək, xüsusilə də ağrıkəsici və iltihabəleyhinə preparatlardan uzun müddət nəzarətsiz istifadə etmək sağlamlıq üçün əlavə risk yarada bilər.
Artritin müalicəsi xəstəliyin növünə, səbəbinə və ağırlıq dərəcəsinə uyğun seçilir. Bəzi hallarda ağrı və iltihabı azaltmağa yönəlmiş dərmanlar, digər hallarda isə xəstəliyin gedişinə təsir edən xüsusi müalicə üsulları tələb olunur. Həkimin tövsiyələrinə əməl etmək və müalicəni özbaşına dayandırmamaq vacibdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə xəstəliyin gedişini nəzarətdə saxlamağa, hərəkət qabiliyyətini qorumağa və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa imkan verə bilər.
Oynaqların sağlamlığının qorunmasında gündəlik vərdişlər də mühüm rol oynayır. Gəzinti, üzgüçülük və oynaqlara həddindən artıq yük salmayan digər fiziki fəaliyyətlər əzələləri gücləndirməyə, hərəkətliliyi qorumağa və ümumi sağlamlığı yaxşılaşdırmağa kömək edir. Fiziki məşqlərin növü və intensivliyi insanın vəziyyətinə uyğun seçilməli, xüsusilə kəskin ağrı və şişkinlik zamanı yüklənmə artırılmamalıdır. Lazım gəldikdə, uyğun hərəkət proqramı fizioterapevt və ya həkimlə birlikdə müəyyənləşdirilə bilər.
Artıq çəkisi olan şəxslərdə çəkinin tədricən azaldılması, xüsusilə diz və bud oynaqlarına düşən yükün yüngülləşməsinə kömək edə bilər. Tərəvəz, meyvə, tam taxıllar, paxlalılar, balıq və faydalı yağlarla zəngin balanslı qidalanma ümumi sağlamlığın dəstəklənməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bununla yanaşı, heç bir xüsusi qidanın və ya pəhrizin bütün artrit növlərini müalicə etdiyi düşünülməməlidir. Kifayət qədər su içmək, keyfiyyətli yuxuya diqqət yetirmək və siqaretdən uzaq durmaq da sağlam həyat tərzinin vacib hissələridir.
Artritlə yaşamaq hərəkətdən tamamilə imtina etmək demək deyil. Əksinə, insanın vəziyyətinə uyğun hərəkətlilik, düzgün müalicə və sağlam vərdişlər xəstəliyin yaratdığı çətinlikləri azaltmağa kömək edə bilər. Oynaqlarda ağrı və hərəkət məhdudluğu davam edirsə, mütəxəssisə müraciəti gecikdirməmək lazımdır.
