Yatmazdan əvvəl bəzi qidaların qəbulu yuxuya müsbət təsir göstərə bilər. Bununla belə, mütəxəssislər gecə saatlarında əsasən sağlam olmayan və həddindən artıq kalorili qidalardan uzaq durmağın daha vacib olduğunu bildirirlər.
Aztibb.az "Medvestik"ə istinadən yazır ki, yumurta, banan, xurma, süd, yerfındığı və quş ətində olan triptofan adlı əvəzolunmaz amin turşusunun yuxuya kömək etdiyi düşünülür. Triptofanla zəngin qidaların karbohidratlarla birlikdə qəbulu bu maddənin orqanizm tərəfindən mənimsənilməsini artıra bilər. Bu baxımdan toyuqlu sendviç, tam taxıllı çörəklə yerfındığı yağı, kiçik porsiya yulaf sıyığı və ya südlə tam taxıllı müsli kimi qidalar uyğun seçim hesab olunur.
Lakin triptofanla zəngin qidaların yuxuya birbaşa təsiri barədə elmi sübutlar hələ məhduddur. İspaniyada 11 mindən çox universitet tələbəsinin iştirakı ilə aparılan araşdırmada daha az triptofan qəbul edən şəxslərdə yuxu keyfiyyətinin aşağı olduğu müşahidə edilib. Bununla belə, nəticələrin iştirakçıların öz qiymətləndirmələrinə əsaslandığı nəzərə alınmalıdır.
Triptofan orqanizmdə serotoninin, serotonin isə yuxu-oyanıqlıq dövrünün tənzimlənməsində mühüm rol oynayan melatoninin yaranmasında iştirak edir. Bağırsaq mikrobiomu da beyinlə bağırsaq arasındakı mürəkkəb əlaqə – “bağırsaq-beyin oxu” vasitəsilə yuxu keyfiyyətinə təsir göstərə bilər.
Araşdırmalar liflə zəngin qidalanmanın daha uzun dərin yuxu və gecə daha az oyanma ilə əlaqəli olduğunu göstərir. Amsterdam Vrije Universitetinin 147 sağlam insan üzərində apardığı araşdırmada da yüksək lifli qidalanmanın yuxu keyfiyyətini yaxşılaşdırdığı müəyyən edilib.
Mütəxəssislərin fikrincə, lif bağırsaq mikroorqanizmləri tərəfindən fermentasiya olunaraq butirat kimi qısa zəncirli yağ turşularının yaranmasına səbəb olur. Bu maddələr serotonin sintezinə təsir göstərə bilər.
Yuxu və bağırsaq mikrobiomu arasında qarşılıqlı əlaqə mövcuddur. Keyfiyyətsiz yuxu bağırsaq mikrobiomunun balansını poza, bu isə yuxu problemlərini daha da dərinləşdirə bilər. Eyni zamanda yuxu pozuntuları yağ və karbohidratlarla zəngin, yüksək kalorili qidalara istəyi artıra bilər. Belə ultra-emal olunmuş qidaların çox istehlakı isə öz növbəsində yuxu keyfiyyətinin pisləşməsi ilə əlaqələndirilir.
Yatmazdan əvvəl ağır və ultra-emal olunmuş qidalardan uzaq durmaq, gün ərzində isə liflə zəngin və balanslı qidalanmaya üstünlük vermək yuxu keyfiyyətinin dəstəklənməsinə kömək edə bilər.
