Gündə 10 min addım atmaq, 8 saat yatmaq, həftədə 14 vahiddən çox spirt qəbul etməmək... Bunlar sağlam həyat tərzi üçün tez-tez tövsiyə olunan qaydalardır.
Aztibb.az "Sciencefocus" nəşrinə istinadən yazır ki, müasir elmi araşdırmalara görə, bu hədəflərin heç də hamısı hər kəs üçün eyni dərəcədə vacib və məcburi deyil.
Həftədə 150 dəqiqə fiziki aktivlik
Mütəxəssislər böyüklərə həftədə ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli və ya 75 dəqiqə yüksək intensivlikli fiziki fəaliyyət tövsiyə edir.
Esseks Universitetinin professoru Gavin Sandercock bildirir ki, bu göstəricilər fiziki aktivliyin sağlamlığa faydaları ilə bağlı onilliklər ərzində aparılan tədqiqatlara əsaslanır. Tövsiyələrə əməl edən insanlarda ümumi ölüm riski təxminən 11–15 faiz, infarktdan ölüm riski isə təxminən 20 faiz aşağı ola bilər.
Mütəxəssis xüsusilə yüksək intensivlikli məşqlərin əhəmiyyətini vurğulayır. Bununla belə, fiziki aktivlik insanın yaşına və sağlamlıq vəziyyətinə uyğun seçilməlidir.
Gecə 7–8 saat yuxu
Yetkin insanlar üçün gecə 7–8 saat yuxu optimal göstərici hesab olunur. Bu müddət beynin normal fəaliyyət üçün tələb olunan prosesləri həyata keçirməsinə imkan verir.
Mütəxəssislər bunun sərt qayda deyil, orta göstərici olduğunu bildirirlər. Bəzi insanlar daha az, digərləri isə daha çox yuxuya ehtiyac duya bilər.
Yuxu keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün tövsiyələrdən biri də yatmazdan ən azı bir saat əvvəl elektron cihazlardan uzaqlaşmaqdır. Lakin əsas məsələ yalnız müəyyən saat sayını hədəfləmək deyil, kifayət qədər yuxuya imkan verən gündəlik rejim formalaşdırmaqdır.
Gündə 10 min addım
“Gündə 10 min addım” hədəfinin elmi əsası düşündüyümüz qədər möhkəm deyil. Bu göstəricinin 1964-cü ildə Tokio Olimpiadası ərəfəsində Yaponiyada pedometr istehsal edən şirkətin marketinq kampaniyasından yarandığı bildirilir.
Mütəxəssislərə görə, addımölçənlər gündəlik hərəkətləri izləmək və fiziki aktivliyi artırmaq üçün faydalı ola bilər. Lakin 10 min rəqəmi hər kəs üçün zəruri hədəf deyil.
Xüsusilə yaşlı insanlar üçün daha aşağı göstəricilər də sağlamlıq baxımından faydalı ola bilər. Araşdırmalarda təxminən 6 min addımın yaşlı şəxslərdə fiziki zəiflik riskinin azalması ilə əlaqəli olduğu göstərilib.
Qidalanmada əsas prinsip müxtəliflikdir
Gündəlik vitamin və mineral ehtiyaclarını göstərən tövsiyə olunan qida normaları əhali səviyyəsində faydalı göstəricilərdir. Lakin fərdi ehtiyaclar insandan insana dəyişir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, sağlam insan üçün müxtəlif və balanslı qidalanma əksər əsas qida maddələrinin əldə olunması üçün kifayət edə bilər. Qida əlavələrinin qəbulu isə hər kəs üçün zəruri deyil.
Xüsusilə vitamin və mineralların yüksək dozada qəbulu təhlükəli ola bilər. Məsələn, A və D vitaminlərinin, eləcə də seleniumun həddindən artıq qəbulu sağlamlıq üçün risk yarada bilər.
Hamilə qadınlar, veganlar və müəyyən sağlamlıq problemləri olan şəxslərdə isə əlavə qida maddələrinə ehtiyac yarana bilər. Belə hallarda həkim məsləhəti əsas götürülməlidir.
Sağlam həyat üçün konkret rəqəmlərdən çox, davamlı və fərdi ehtiyaclara uyğun vərdişlərin formalaşdırılması vacibdir. 10 min addım və ya dəqiq 8 saat yuxu kimi göstəricilər faydalı istiqamət verə bilər, lakin onları dəyişməz qayda kimi qəbul etmək düzgün deyil.
