Böyrəklərin funksiyasının azalması uzun müddət heç bir aşkar əlamət verməyə bilər. Yüksək qan təzyiqi, şəkərli diabet, xroniki susuzlaşma və bəzi dərmanların uzunmüddətli istifadəsi böyrəklərin zədələnməsini sürətləndirə bilər.
Aztibb.az "Epochtimes"a istinadən yazır ki, hər böyrəkdə təxminən 1 milyon nefron – qanı süzən mikroskopik struktur vahidi var. Onların bir hissəsinin yaşla azalması normaldır. Lakin yüksək qan təzyiqi və qanda şəkərin uzun müddət yüksək olması kimi amillər nefronların daha sürətli itirilməsinə səbəb ola bilər.
Böyrəklərin böyük funksional ehtiyatı olduğundan, zədələnmə uzun müddət hiss olunmaya bilər. Buna görə yalnız kreatinin göstəricisinə deyil, eGFR və sidikdə albumin/kreatinin nisbətinə də diqqət yetirmək vacibdir. Bu göstəricilər böyrək funksiyasının daha erkən qiymətləndirilməsinə kömək edə bilər.
Sidik kisəsində də yaşla əlaqədar dəyişikliklər baş verir. Onun divarları elastikliyini və tutumunu itirə, sidik ifrazını idarə edən sinirlərlə əlaqə zəifləyə bilər. Nəticədə gecə tez-tez sidiyə getmə, qəfil sidik ifrazı ehtiyacı və sidik kisəsinin tam boşalmaması kimi problemlər yarana bilər. Kişilərdə prostat vəzinin böyüməsi, qadınlarda isə çanaq dibi əzələlərinin zəifləməsi bu şikayətləri artıra bilər.
Böyrəklərin əsas funksiyası yalnız qanı süzmək deyil. Onlar maye və natrium balansını, arterial təzyiqi, D vitamininin aktivləşməsini və qırmızı qan hüceyrələrinin yaranmasını tənzimləyir. Böyrək funksiyası zəiflədikdə yüksək təzyiq, yorğunluq və anemiya kimi problemlər yarana bilər.
Xüsusilə uzunmüddətli yüksək qan şəkəri və arterial təzyiq böyrəklərin xırda damarlarını zədələyərək xroniki böyrək xəstəliyinin inkişafına səbəb ola bilər.
Bu səbəbdən böyrək sağlamlığını qorumaq üçün qan təzyiqi və qan şəkərini nəzarətdə saxlamaq, kifayət qədər maye qəbul etmək, uzunmüddətli istifadə olunan dərman və əlavələri həkimlə müzakirə etmək vacibdir.
Məqalədə ənənəvi Çin təbabətinin yanaşmasına da yer verilir. Bu yanaşmaya görə böyrəklər uzunmüddətli qorxu və emosional stresslə əlaqələndirilir və xroniki qorxunun böyrək “enerjisini” zəiflədə biləcəyi hesab olunur.
Müasir tibb isə xroniki stressin arterial təzyiqin yüksəlməsi, yuxu pozuntuları və qan şəkərinin tənzimlənməsinin pisləşməsi vasitəsilə sağlamlığa mənfi təsir göstərə biləcəyini qəbul edir. Bu amillərin hamısı böyrək xəstəliklərinin riskini artıra bilər.
Böyrək xəstəlikləri ilkin mərhələdə çox vaxt simptomsuz inkişaf etdiyindən, xüsusilə diabeti, yüksək təzyiqi və ya digər risk faktorları olan insanların mütəmadi müayinədən keçməsi vacibdir.
