Psixoloji təzyiq zamanı insanların qidaya münasibəti fərqli olur. Bəziləri iştahasını itirir, digərləri isə nəzarətsiz şəkildə yeməyə başlayır. Psixoloq Polina Sobolevanın sözlərinə görə, bu fərq vegetativ sinir sisteminin vəziyyəti və orqanizmin stresə cavab vermə xüsusiyyətləri ilə bağlıdır.

Aztibb.az "Life" portalına istinadən yazır ki, qida, xüsusilə karbohidratlarla zəngin məhsullar, orqanizmin narahatlığı azaltmaq üçün istifadə etdiyi ən əlçatan vasitələrdən birinə çevrilə bilər. Şirin qidalar qısa müddətlik rahatlıq hissi yarada bildiyindən insan stres zamanı onlara daha çox meyl göstərə bilər.

Kəskin və xroniki stress zamanı fərqli reaksiyalar yaranır

Qəfil təhlükə zamanı adrenalin və noradrenalin orqanizmdə “döyüş və ya qaç” reaksiyasını işə salır. Bu zaman qan dövranı həzm sistemindən əzələlərə yönəlir və nəticədə aclıq hissi zəifləyə, hətta yemək mümkün olmayacaq dərəcədə ürəkbulanma yarana bilər.

Lakin stress uzun müddət davam etdikdə vəziyyət dəyişir. Kortizol səviyyəsinin yüksəlməsi orqanizmdə enerji ehtiyatlarının qorunmasına yönələn mexanizmləri gücləndirir. Nəticədə insan xüsusilə şirin və yağlı qidalara güclü istək duya bilər.

Psixoloq Nadejda Osipovanın sözlərinə görə, problemləri yeməklə “boğmaq” vərdişi bəzən uşaqlıqdan formalaşır. Əgər qida uşaq üçün sakitləşməyin və təsəlli tapmağın əsas vasitəsinə çevrilirsə, bu davranış sonradan davamlı emosional yeməyə və metabolik problemlərə yol aça bilər.

Davamlı aclıq hissinin səbəbi araşdırılmalıdır

Stress zamanı yaranan nəzarətsiz iştahanı azaltmaq üçün problemin yalnız qida ilə bağlı tərəfinə deyil, əsas səbəbinə də diqqət yetirmək lazımdır. Mütəxəssislər davamlı aclıq zamanı qanda qlükoza və insulin səviyyəsinin, HOMA indeksinin, qalxanabənzər vəzinin funksiyasını göstərən TSH və sərbəst T4 göstəricilərinin yoxlanılmasını tövsiyə edirlər. Zərurət olduqda kortizol, ümumi qan analizi, ferritin və D vitamini də qiymətləndirilə bilər.

Əgər həddindən artıq yemək narahatlıq, depressiya və ya qidalanma davranışının pozulması ilə müşayiət olunursa, psixoloqa müraciət etmək də vacibdir.

Stress zamanı şirniyyata meyl niyə artır?

Sadə karbohidratlar qanda şəkərin səviyyəsini sürətlə yüksəldir və beyində müvəqqəti rahatlıq hissinin yaranmasına səbəb ola bilər. Buna görə stresli insanlarda şirniyyat və digər yüksək kalorili qidalara meyl arta bilər.

Ürəkbulanma da güclü stressin əlamətlərindən biri ola bilər. Sinir sisteminin həddindən artıq gərginliyi həzm sistemində spazmlara, iştahasızlığa və ürəkbulanma kimi psixosomatik simptomlara səbəb ola bilər.

Stresslə mübarizədə qidanı əsas “sakitləşdirici vasitə”yə çevirməmək üçün balanslı və liflə zəngin qidalanma, fiziki aktivlik, gəzinti, nəfəs məşqləri, meditasiya və müxtəlif hobbilər faydalı alternativlər ola bilər.