İqlim baxımından dayanıqlı pəhriz insult və depressiya riskini azalda bilər
10.08.2026 10:40

Pekin Universiteti və Harvard T.H. Chan İctimai Səhiyyə Məktəbinin alimləri müəyyən ediblər ki, iqlim baxımından dayanıqlı pəhrizə ciddi riayət etmək insult, depressiya və təşviş pozuntularının riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

 

Aztibb.az "Planet today" nəşrinə istinadən yazır ki, tədqiqatın nəticələri "Journal of Affective Disorders" jurnalında dərc olunub.

2019-cu ildə beynəlxalq alimlər qrupu tərəfindən təqdim olunan "Planet Sağlamlığı Pəhrizi" artan dünya əhalisinin qida tələbatını ətraf mühitə minimum zərər vurmaqla ödəməyi hədəfləyən qidalanma modelidir. Bu pəhriz tam taxıllı məhsullar, meyvə, tərəvəz, qoz-fındıq və paxlalı bitkilərin üstünlük təşkil etdiyi rasionu təşviq edir. Eyni zamanda, az miqdarda ət və süd məhsullarına icazə verilsə də, ultra emal olunmuş qidaların və əlavə şəkərin qəbulu ciddi şəkildə məhdudlaşdırılır.

Tədqiqat çərçivəsində UK Biobank məlumat bazasına daxil olan 69 370 nəfərin məlumatları təhlil edilib. Layihənin əvvəlində iştirakçıların orta yaşı təxminən 56 olub. Hər bir iştirakçının pəhrizə uyğunluğu 130 ballıq şkala üzrə qiymətləndirilib.

Nəticələr göstərib ki, pəhrizə ən yüksək səviyyədə əməl edən şəxslərdə aşağı bal toplayanlarla müqayisədə:

insult riski 12 faiz,
depressiya riski 13 faiz,
təşviş pozuntusu riski 13 faiz,
bir neçə beyin xəstəliyinin birlikdə inkişaf etmə riski isə 19 faiz daha aşağı olub.

Qan nümunələrinin analizi zamanı alimlər müəyyən ediblər ki, qidalanması "Planet Sağlamlığı Pəhrizi"nə daha çox uyğun gələn iştirakçıların bioloji yaşı xronoloji yaşlarından daha aşağı olub. Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, məhz bioloji qocalmanın ləngiməsi xəstəlik risklərinin azalmasında mühüm rol oynayır.

Bununla yanaşı, alimlər vurğulayırlar ki, sağlam qocalmaya təsir edən yeganə amil qidalanma deyil və bu prosesə təsir göstərən digər mexanizmlərin öyrənilməsi üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.

Nərgiz Qəhramanova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Polimer Materialları İnstitutunun alimlərinin yeni tədqiqat nəticələri açıqlanıb    
Ağdaş Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı xəstəxanada müalicə alan şəhid anasını və gözdən əlil sakini ziyarət edib
 “Vərəmin aşkarlanması, nəzarətli müalicə və profilaktikasında ilkin səhiyyə xidmətinin rolu” mövzusunda regional praktik təlim keçirilib
ATU tələbələri Türkiyədə kliniki təcrübə proqramında iştirak ediblər
İsmayıl Əfəndiyev Balakən Gömrük İdarəsində insan alverinə qarşı mübarizəyə dair təlim keçirib
Neftçalada
 Mədə-bağırsaq qanaxmaları endoskopik üsulla necə dayandırılır?   
 Naftalan Şəhər Mərkəzi Xəstəxanasında profilaktik peyvənd tədbirləri davam etdirilir   
ATU-nun Əczaçılıq fakültəsinin nümayəndə və tələbələri əczaçılıq zavoduna səfər ediblər  
 Qəbələ RMX-da növbəti ağır cərrahi əməliyyat uğurla icra edilib   
Kəngərli rayonunun Çalxanqala kəndində tibbi müayinə aksiyası təşkil olunub
Mərkəzi Gömrük Hospitalının uroloqu AZTV-yə müsahibə verib
 Əhalinin sağlam həyat tərzi və davranış risk amilləri ilə bağlı maarifləndirici tədbir keçirilib   
Milli Hematologiya və Transfuziologiya Mərkəzində elmi seminar: “Hemolitik-uremik sindrom” 
Beyləqan RMX-da təcili hallarda ilkin yardım və CPR qaydaları üzrə təlim keçirilib