İqlim baxımından dayanıqlı pəhriz insult və depressiya riskini azalda bilər
10.08.2026 10:40

Pekin Universiteti və Harvard T.H. Chan İctimai Səhiyyə Məktəbinin alimləri müəyyən ediblər ki, iqlim baxımından dayanıqlı pəhrizə ciddi riayət etmək insult, depressiya və təşviş pozuntularının riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

 

Aztibb.az "Planet today" nəşrinə istinadən yazır ki, tədqiqatın nəticələri "Journal of Affective Disorders" jurnalında dərc olunub.

2019-cu ildə beynəlxalq alimlər qrupu tərəfindən təqdim olunan "Planet Sağlamlığı Pəhrizi" artan dünya əhalisinin qida tələbatını ətraf mühitə minimum zərər vurmaqla ödəməyi hədəfləyən qidalanma modelidir. Bu pəhriz tam taxıllı məhsullar, meyvə, tərəvəz, qoz-fındıq və paxlalı bitkilərin üstünlük təşkil etdiyi rasionu təşviq edir. Eyni zamanda, az miqdarda ət və süd məhsullarına icazə verilsə də, ultra emal olunmuş qidaların və əlavə şəkərin qəbulu ciddi şəkildə məhdudlaşdırılır.

Tədqiqat çərçivəsində UK Biobank məlumat bazasına daxil olan 69 370 nəfərin məlumatları təhlil edilib. Layihənin əvvəlində iştirakçıların orta yaşı təxminən 56 olub. Hər bir iştirakçının pəhrizə uyğunluğu 130 ballıq şkala üzrə qiymətləndirilib.

Nəticələr göstərib ki, pəhrizə ən yüksək səviyyədə əməl edən şəxslərdə aşağı bal toplayanlarla müqayisədə:

insult riski 12 faiz,
depressiya riski 13 faiz,
təşviş pozuntusu riski 13 faiz,
bir neçə beyin xəstəliyinin birlikdə inkişaf etmə riski isə 19 faiz daha aşağı olub.

Qan nümunələrinin analizi zamanı alimlər müəyyən ediblər ki, qidalanması "Planet Sağlamlığı Pəhrizi"nə daha çox uyğun gələn iştirakçıların bioloji yaşı xronoloji yaşlarından daha aşağı olub. Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, məhz bioloji qocalmanın ləngiməsi xəstəlik risklərinin azalmasında mühüm rol oynayır.

Bununla yanaşı, alimlər vurğulayırlar ki, sağlam qocalmaya təsir edən yeganə amil qidalanma deyil və bu prosesə təsir göstərən digər mexanizmlərin öyrənilməsi üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.

Nərgiz Qəhramanova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Anar Bayramov səhiyyə naziri təyin edilib
       Azərbaycanlı həkim beynəlxalq nüfuza malik fəxri ada layiq görülüb             
TƏBİB Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilib
Teymur Musayev səhiyyə naziri vəzifəsindən azad edilib, Baş nazirin müavini təyin olunub
Cərrah-transplantoloq Kamran Beydullayev - Peşəkar həkimlərimizi tanıyaq! 
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında laparoskopik sol tərəfli hemikolektomiya əməliyyatı uğurla icra olunub
 ATU tələbəsi IAC 2026-da ölkəmizi uğurla təmsil edib   
 ATU-da “III Pediatrik Otorinolarinqologiya” konfransı keçirilib   
İnfarktdan sonra ürəyi zədələnmələrdən qorumağın yolu tapılıb   
 Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının həkim-ginekoloqu beynəlxalq konfransda poster təqdim edib   
 Azərbaycan Tibb Universiteti ilə “AzerMDS” arasında əməkdaşlığın yeni mərhələsi başlayır   
Ağdaşın Əmirarx kəndində tibbi aksiya: 31 nəfər kənd sakini müayinə olunub  
Zəngin iş təcrübəsinə malik həkim - Tofiq Quliyev
Tibb müəssisələrində hicab məhdudiyyəti ilə bağlı yayılan sənəd saxtadır - Birgə açıqlama
DİM-lərə töhfə: ATU-da tibb kolleclərinin müəllimləri üçün müasir klinik tədris yanaşmaları müzakirə olunub