Süni şirinləşdiricilər demək olar ki, daim xəbərlərin gündəmindədir. Başlıqlara inansaq, onlar sağlamlığımız üçün son dərəcə zərərlidir və əvəz etdikləri şəkərdən daha təhlükəlidir.

Aztibb.az "Sciencealert" aistinadən yazır ki, bu iddialar hər zaman elmi sübutlarla təsdiqlənmir. Buna baxmayaraq, bu cür xəbərlər insanların diqqətini cəlb etdiyi üçün, əldə olunan məlumatlar əslində nə göstərməsindən asılı olmayaraq, demək olar ki, hər həftə yenidən gündəmə gətirilir.

Söhbət gedən tədqiqat yüzlərlə media orqanında işıqlandırılıb. (Tam açıqlama üçün qeyd edək ki, ScienceAlert həmin məqalə barədə ayrıca xəbər hazırlamayıb, lakin süni şirinləşdiricilərlə bağlı yeni elmi araşdırmalar haqqında mütəmadi yazılar dərc edir.)

Araşdırma 2025-ci ilin sentyabrında dərc olunsa da, 2026-cı ilin ikinci yarısında da hələ də xəbərlərin əsas mövzularından biri olaraq qalır.

Epidemioloq Gideon Meyerovitz-Katz deyir: "Bütün bunların ən maraqlı tərəfi odur ki, bu tədqiqat əslində süni şirinləşdiricilərin hər hansı problem yaratdığını göstərmir."

Ən son yaranan müzakirələr də buna yaxşı nümunədir. Bir neçə aydır ki, müxtəlif media başlıqları süni şirinləşdiricilərin idrak qabiliyyətinin zəifləməsini sürətləndirdiyini iddia edir.

Son araşdırmaya görə, ksilitol və aspartam da daxil olmaqla altı "təhlükəli kimyəvi maddə" beynimizin daha sürətlə zəifləməsinə səbəb ola bilər.

Lakin araşdırmanın özü çox sadə müşahidə xarakterli tədqiqatdır.

Müəlliflər Braziliyada dövlət qulluqçularını əhatə edən ELSA adlı məlumat bazasından istifadə ediblər. Bu, insanların beyin funksiyalarının zaman ərzində standart testlər vasitəsilə qiymətləndirildiyi uzunmüddətli müşahidə tədqiqatıdır.

Tədqiqatın əvvəlində iştirakçılar həyat tərzləri ilə bağlı geniş sorğu anketlərini doldurublar. Bu sorğulara qida tezliyi anketi də daxil idi. Bu anket insanların nə yediklərini deyil, nə yediklərini düşündüklərini və ya özlərinin bildirdiklərini ölçür.

Bu məqam olduqca vacibdir və bir qədər sonra buna yenidən qayıdacağıq.

Tədqiqat müəllifləri qida tezliyi anketlərindən hesablanan süni şirinləşdirici qəbulu ilə dörd müxtəlif qiymətləndirmə şkalası əsasında ölçülən idrak funksiyasının zəifləməsi arasındakı əlaqəni təhlil ediblər.