İnsan orqanizmindəki genetik məlumatın böyük hissəsi hüceyrə nüvəsində yerləşən DNT-də saxlanılır. Bununla yanaşı, hüceyrələrin enerji istehsal edən hissəsi olan mitoxondrilərdə də ayrıca genetik material – mitoxondrial DNT (mtDNT) mövcuddur.

Aztibb.az  "Cell Press"ə istinadən yazır ki, alimlərin araşdırmasına görə, mitoxondrial DNT yalnız anadan övladlarına ötürülür. Həm oğlan, həm də qız uşaqları bu DNT-ni analarından alırlar. Lakin yalnız qız övladları onu gələcək nəsillərə ötürə bilir. Buna görə də mitoxondrial DNT ana xətti üzrə nəsillər boyu davam edən unikal genetik zəncir yaradır.

"Mitoxondrial Həvva" kimdir?

Genetik tədqiqatlar göstərir ki, bu gün yaşayan bütün insanların mitoxondrial DNT-si təxminən 150–200 min il əvvəl Afrikada yaşamış ortaq bir qadına qədər izlənilə bilir. Alimlər onu "Mitoxondrial Həvva" adlandırırlar.

Bu termin həmin qadının o dövrdə yaşayan yeganə qadın olması demək deyil. Sadəcə, onun ana xətti fasiləsiz şəkildə günümüzə qədər gəlib çatıb, həmin dövrdə yaşamış digər qadınların isə mitoxondrial DNT xətləri zamanla kəsilib.

Bu, "nəsli yalnız qız davam etdirir" demək deyil

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu fakt yalnız mitoxondrial DNT-yə aiddir. İnsan genomunun böyük hissəsi həm anadan, həm də atadan miras alınır. Yəni həm oğlan, həm də qız övladları valideynlərinin genetik xüsusiyyətlərini gələcək nəsillərə ötürürlər.

Mitoxondrial DNT isə yalnız ana xətti ilə ötürüldüyünə görə, təkamül, insan mənşəyi və bəzi irsi xəstəliklərin öyrənilməsində alimlər üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.