Uşaqlıq dövründə qadcetlərdən nəzarətsiz istifadə yetkin yaşlarda qumar asılılığının (ludomaniyanın) yaranma riskini artıra bilər.
Aztibb.az "İzvestiya" nəşrinə istinadən yazır ki, bu barədə rusiyalı psixoloq Liliya Şuvalova bildirib.
Mütəxəssis müsahibəsində qeyd edib ki, ludomaniya beynin dopamin sistemi ilə sıx əlaqəlidir. Onun sözlərinə görə, insanı asılılığa sürükləyən əsas amil qazanılan mükafatın özü deyil, həmin mükafatı gözləməkdən yaranan həyəcan hissidir. Bu proses zamanı beyində dopamin ifraz olunur və insan təkrar-təkrar eyni hissi yaşamağa çalışır.
Psixoloq vurğulayıb ki, oyun asılılığının artması yalnız sosial-iqtisadi faktorlarla bağlı deyil. Qısa videoların fasiləsiz izlənilməsi və müxtəlif rəqəmsal məzmunlardan həddindən artıq istifadə də beyində qumar oyunlarının yaratdığına bənzər həzz mexanizmlərini aktivləşdirir.
Ekspertin fikrincə, uşağın qadcetlərdən nəzarətsiz istifadəsi nəticəsində beyin getdikcə daha güclü stimullara ehtiyac duyur. Zamanla dopamin mənbəyi kimi mərc oyunları və ya onlayn kazinolar meydana çıxa bilər ki, bu da ludomaniya riskini artırır.
Mütəxəssis asılılığa meyilliliyin bəzi erkən əlamətlərini də sadalayıb. Bunlara nümayişkaranə davranışlar, qadcetlərə həddindən artıq bağlılıq, motivasiya çatışmazlığı və maraq dairəsinin məhdud olması daxildir.
Ekspert əlavə edib ki, oyun asılılığının müalicəsi mümkündür. Lakin əksər hallarda ailə üzvləri problem artıq ciddi maliyyə itkilərinə və sosial çətinliklərə səbəb olduqdan sonra kömək üçün müraciət edirlər.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, ludomaniya inkişaf mexanizmlərinə görə narkotik və alkoqol asılılığı ilə oxşarlıq təşkil edir. Müalicə prosesində həm psixoterapiya, həm də narahatlıq və depressiya kimi müşayiətedici problemlərin dərman vasitəsilə korreksiyası mühüm rol oynayır.
Psixoloqların fikrincə, qumar asılılığının xəbərdaredici əlamətləri arasında əvvəlki emosiyaları yaşamaq üçün məbləğlərin daim artırılması, oynamaq mümkün olmadıqda əsəbilik və narahatlıq hissi, uduzulan pulu geri qazanmaq üçün davamlı cəhdlər, xərclər üzərində nəzarətin itirilməsi və asılılığın yaxınlardan gizlədilməsi xüsusilə diqqət çəkir.
