"Dahi təbiblər" rubrikasında  tanınmış qastroenteroloq və terapevt,  Azərbaycan SSR Əməkdar elm xadimi, Dövlət Mükafatı laureatı, AMEA-nın müxbir üzvü İsmayıl Abbasov haqqında məlumatları təqdim edirik. 

 

İsmayıl Teymur oğlu Abasov 1922-ci il avqustun 21-də Bakı şəhərində anadan olub. 1943-cü ildə Azərbaycan Tibb İnstitutunu (ATİ) bitirib.

 

O, 1954-cü ildə tibb üzrə fəlsəfə doktorluğu, 1966-cı ildə elmlər doktorluğu dissertasiyalarını müdafiə edib, 1967-ci ildə professor elmi adını alıb, 1989-cü ildə isə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilib.

 

İ.Abasov əmək fəaliyyəti ərzində II Dünya müharibəsi zamanı ordu sıralarında alay həkimi (1943-1946), ATİ-də Terapevtik kafedrada ordinator (1946-1950), professor (1967), Elmi-Tədqiqat Rentgenologiya, Radiologiya və Onkologiya İnstitutunda Terapiya şöbəsinin müdiri (1949-1968), Elmi-Tədqiqat Qastroenterologiya İnstitutunda Terapevtik şöbənin müdiri (1988-2001) və elmi məsləhətçi (2001-2006) vəzifələrində çalışıb.

 

Alimin elmi və həkimlik fəaliyyəti çoxsahəli olub. O, hematologiya, onkologiya, qastroenterologiya sahəsində bir sıra fundamental tədqiqatlar aparıb. Mədə xəstəliklərinin diaqnostikasında mədə şirəsində sərbəst amin turşularının xromotoqrafik analizini, yoğun bağırsağın xərçəngi və başqa patologiyaların diaqnostikasında qələvi fosfataza, enterokinazanın müayinəsinin əhəmiyyətini, həmçinin mədəaltı vəzi, mədə, qaraciyər və öd yolları xəstəliklərində mədəaltı vəzinin xarici sekretor funksiyasını tədqiq edib.

 

İ.Abasov mədə və onikibarmaq bağırsaq xorasının mədəaltı vəziyə keçməsinin laborator diaqnostikası metodunun müəllifidir. O, ilk dəfə qaraciyərin müxtəlif xəstəliklərində bromsulfalein vasitəsilə bu orqanın ekssekretor funksiyasını müəyyən edib, Azərbaycanda mədə, öd kisəsi və öd yolları, bağırsaq xəstəliklərinin epidemiologiyası üzrə tədqiqatlar aparıb.

 

Onun elmi fəaliyyətinin nəticələri respublikada və xaricdə çap olunan 300-dən artıq elmi əsərdə, həmçinin 15 monoqrafiyada öz əksini tapıb. Alimin elmi rəhbərliyi altında 2 elmlər doktorluğu və 6 fəlsəfə doktorluğu dissertasiyası müdafiə olunub.

 

Professor İ.Abasov Ümumittifaq Qastroenteroloqlar və Terapevtlər Cəmiyyətinin İdarə Heyətinin üzvü (1976), SSRİ TEA-nın Qastroenteroloji problemlər üzrə komissiyasının üzvü (1980-2008), Respublika Səhiyyə Nazirliyinin Elmi Tibb Şurasının Rəyasət Heyətinin üzvü (1968), Nazirliyin baş qastroenteroloqu (1970), Azərbaycan Qastroenteroloqlar Cəmiyyətinin (1970-2008) üzvü olub.

 

Alimin müharibədə iştirakı və elmi-həkimlik fəaliyyəti dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. O, I və II dərəcəli “Vətən müharibəsi” (1944, 1945), “Qırmızı ulduz” (1946) ordenləri, “Döyüş cəsarətinə görə” (1944), “Almaniya üzərində 1941-1945-ci illərdə qələbə” (1945) və s. medallarla təltif olunub, Əməkdar elm xadimi (1984) fəxri adına və Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatına layiq görülüb.

 

İsmayıl Abasov 2006-cı ildə Bakıda vəfat edib.