Mingəçevir Şəhər Mərkəzi Xəstəxanasının həkim infeksionisti Firəngiz Məmmədova quduzluq xəstəliyi barədə suallarımızı cavablandırıb:

 

 

- Rabis virusu tərəfindən törədilən ensafalitlə ağırlaşan kəskin virus infeksiyalarıdır. Yəni, quduzluq hər hansısa heyvanın dişləmə və ya yaralaması nəticəsində yayılan virusdur. Heyvanın dişləməsi, cırmaqlaması, heyvanın ağız suyunun zədələnmiş dəri və selikli qişaya düşməsi, heyvan yalamaları, o cümlədən quduz heyvanın südünü çiy içmək, ətini tam bişməmiş yemək, bəzən quduzlaşmış heyvanın ağız suyu ilə çirklənmiş geyim və ya əşyalarla təmas və s. ilə yoluxma halları mümkündür. Belə bir fakt var ki, ana övladının it tərəfindən dişlənmiş, cırılmış geyimini tikdikdən sonra həmin istifadə olunan sapı ağzı ilə qırmış və selikli qişaya düşən virus anada xəstəlik yaratmışdır.

 

 

- İnfeksiya mənbəyi olan heyvanların - it, pişik, canavar, tülkü, çaqqal, nadir hallarda at, eşşək, iribuynuzlu heyvanların dişləməsindən dərhal sonra və növbəti günlərdə, yəni 3, 7, 14, 28-ci günlər antirabik vaksin vurulmalıdır. Həmçinin ilk 7 gün ərzində bir doza quduzluq əleyhinə immunoqlobulin istifadə edilməlidir. Dişləyən heyvan 10-12 gün izlənilir, əgər ölməzsə 0, 3, 7-ci günlər vurulmuş 3 doza vaksinlə kifayətlənmək olar. Çünki, quduz heyvan maxsimum 10-12 gün yaşaya bilər. Lakin dişləyən heyvan 10-12 gün ərzində ölərsə və yaxud izlənilə bilinməyən, məsələn küçə iti, pişiyi, canavar, tülkü və s. olarsa mütləqdir ki, vaksin 5 doza vurulsun. O cümlədən üzdən, əldən dişləmədə, immun yetməzliyi olan insanlarda, sümük və oynaqdan dişləmədə, protez oynağa yaxın yaralanmalarda və genital nahiyədən yaralanmalarda 3 gün antibiotik proflaktikası aparılması məsləhətdir.

 

 

- Ən erkən 10-12 gün, ən gec 1 ildən çox. Bu, heyvanın dişlədiyi nahiyədən və zədələnmiş nahiyyənin dərinliyindən, genişliyindən, heyvanın ağız suyunun çoxluğundan asılı olur.

 

Dişləmə yerində (2-10 gün) ağrı, paresteziya, qızdırma, halsızlıq, ürəkbulanma, qusma, səbəbsiz qorxu, həyəcan. Quduzluğun əlamətləri aşağıdakılardır:

- Qəribə davranışlar, halsunasiyalar

- Hidrofobiya (sudan qorxma)

- Aerofobiya (hava axınından, küləkdən) qorxma

- Fotofobiya (işıqdan qorxma)

- Tüpürcək ifrazı artması (sialoreya)

- Həyəcan, təşviş, qorxu

- Kəllə beyin sinirlərin iglicləri

- Koma, ölüm.

 

 

- Simptomları göründüyü zaman xəstəni xilas etmək üçün çox gec olur. Ancaq quduz virusuna məruz qalmış bir adam, davamlı şəkildə müalicəyə müraciət etsə, effektiv nəticə əldə edə bilər. Heyvan dişləməsi zamanı 10-15 dəqiqə bol su və sabunla yumaq, 5% povidon yodla yumaq və vaxt itirmədən xəstəxanaya müraciət etmək lazımdır.

 

 

- Quduzluq əlamətləri yoxdursa, təmasdan sonra keçən vaxta baxmadan quduzluq əleyhinə vaksin olunmalıdır. Hamilələrdə və uşaqlarda da profilaktik qayda eynidir.