Ani ürək ölümü zamanı ilkin tibbi yardım necə göstərilməli? - Kardioloqdan həyati vacib TÖVSİYƏLƏR - aztibb.az AZƏRBAYCANIN SƏHİYYƏ XƏBƏR PORTALI

Ani ürək ölümü zamanı ilkin tibbi yardım necə göstərilməli? - Kardioloqdan həyati vacib TÖVSİYƏLƏR

05.10.2021 08:07

Bir çox insanın televizor və ya İnternetdə, bəzilərinin isə həyatda rastlaşdığı hadisələrdən biri: yaşından asılı olmadan tam sağlam görünən bir insan qəflətən yıxılır və huşunu itirir. Çox qısa zamanda müdaxilə olunmazsa, həyatını itirir. Bu hadisəyə qəfləti ölüm deyilir.

Bu barədə məlumatı kardioloq-aritmoloq Emin Kərimli verib. O, bildirib ki, qəfləti ölüm səbəbi ürəkdirsə (ən sıx rastlanan səbəb), buna qəfləti ürək ölümü (QÜÖ) deyilir. QÜÖ nadir hadisə deyildir. Belə ki, o bütün ölümlərin 15-20%-ni təşkil edir. Bütün yaşlarda görülsə də, 98% halda xəstələrin yaşı 35-dən çox olur.

Bəs nə üçün sağlam görünən insan QÜÖ keçirdir? Səbəb bu insanların sağlam görünsələr də bəzən aşkar, bəzən isə gizli ürək xəstəliklərinin olmasıdır. Bir çoxları ürək xəstəliklərinin olmasından xəbərdar olmur və heç bir müalicə də almır. QÜÖ səbəb olacaq ürək xəstəliklərinə miokard infarktı (80% halda), ürək yetməzliyi (15% halda), aortanın cırılması, ürək əzələsinin iltihabı, qapaq xəstəlikləri, WPW sindromu, genetik xəstəliklər (Brugada, uzun QT sindromu, ARVD) və s. aiddir. QÜÖ-yə səbəb olan, əsasən bu xəstəliklərin nəticəsi olaraq yaranan ölümcül aritmiyalardır.

Kardioloq "Ani ürək ölümünün qarşısını almaq olarmı?" sualına da aydınlıq gətirib: "Təəssüf ki, bir çoxlarının dediyi kimi QÜÖ keçirənə qədər ürək xəstəliklərinin olmasından xəbərləri olmur. Onlar yalnız QÜÖ keçirdikdən sonra sağ qalarlarsa, həkimə müraciət edirlər. Bu səbəbdən hər bir vətəndaş qarşısında kimsə QÜÖ keçirərsə, təcili tibbi yardım gəlmədən ilkin yardım etməyi bacarmalıdır".

Belə bir hadisə baş verərsə, nə etməli?

1. Huşsuz insan görüncə təksinizsə, mütləq kimisə yardıma çağırın. Təcili yardım xidmətinə zəng vurun.

2. Şəxsin başını arxaya qatlayın. Bu, tənəffüs yollarının qapanmamasına kömək olur. Dişlər qıc olsa belə, qətiyyən çənəni hər hansı bir əşya ilə açmağa çalışmayın. Əlinizi xəstənin ağzına salmayın.

3. Şəxs həqiqətən ürək ölümü keçirirmi? Bunun üçün öncə yuxu arteriyası üzərində nəbzləri yoxlayın. Əgər nəbz hiss etməsəniz və insan huşsuzdursa, ürəyin qapalı masajına (ÜQM) başlayın. Əgər nəbz hiss etməyinizdə şübhəniz varsa, yenə də ÜQM edin. Unutmayın ki, sizin yanlışlıqla ÜQM etməməyiniz yanlışlıqla ÜQM etməyinizdən daha təhlükəlidir.

4. ÜQM necə icra olunur? Bir əlin ovucunu döş sümüyünün mədə tərəfdən olan 1/3 hissəsi üzərinə yerləşdirin. Digər əlinizi həmin ovucun üzərinə qoyun. Dirsəklərinizi bükməyin və bədəninizin çəkisi hesabına masaja başlayın. Təxminən 2 saniyə ərzində 3 masaj hərəkəti edin (dəqiqədə 90-100 dəfə).

5. ÜQM-yə ara verməyin, təcili yardım gələnə və ya şəxsin huşu bərpa olunana qədər masajı davam edin. Əgər yoruldunuzsa, kimdənsə sizin yerinizə masajı davam etdirməyi xahiş edin.

6. Əgər huş bərpa olunarsa, şəxsi böyrü üstə çevirin. Başının altına yumşaq bir əşya qoyun. Bu, şəxsin qusuntusu olarsa, qusuntu kütləsi ilə boğulmağının qarşısını alır.

QÜÖ keçirmiş və sağ qalmış xəstələrdə, həmçinin əvvəlcədən bilinən miokard infarktı, ürək yetməzliyi, ürəyin genetik xəstəlikləri və s. olanlarda gələcəkdə QÜÖ-nün yenidən başvermə ehtimalı yüksəkdir. Bunun qarşısını almaq üçün belə yüksək riskli xəstələrə Kardioverter-Defibrilyator (İCD) cihazı implantə edilir.

"QÜÖ-dən qorunmağın ən yaxşı yolu hadisə baş vermədən öncə profilaktik kardioloji müayinələrdir", - deyə həkim əlavə edib.