Yapon alimləri onurğa beyninin zədələnməsi nəticəsində yaranan iflicin müalicəsində mühüm irəliləyiş əldə ediblər.
Aztibb.az "Nature" jurnalına istinadən xəbər verir ki, əvvəllər tamamilə iflic olmuş bir klinik sınaq iştirakçısı, kök hüceyrələri aldıqdan sonra ayağa qalxa bilib və hətta addımlar ata bilib. Bu üsul orqanizmdə müxtəlif növ hüceyrələrə çevrilə bilən və bununla da zədələnmiş toxumanın bərpasına töhfə verən induksiya edilmiş pluripotent kök hüceyrələrin (iPS hüceyrələri) istifadəsinə əsaslanır.
Testlər Keio Universitetinin professoru Hideyuki Okanonun nəzarəti altında aparılıb. Tədqiqatda müalicə başlamazdan iki-dörd həftə əvvəl onurğa beyni zədələnmiş 60 yaşdan yuxarı dörd kişi iştirak edib. Onlara yetkin insan hüceyrələrindən (dəri və ya qan kimi) əldə edilən və sinir hüceyrələrinə çevrilmək üçün yenidən proqramlaşdırılan iki milyon iPS hüceyrəsi yeridilib. Metod ilk dəfə 2006-cı ildə hüceyrələrin orijinal embrion vəziyyətinə qayıtması prosesini təsvir edən yapon alimi Şinya Yamanaka tərəfindən hazırlanıb.
Prosedurdan əvvəl tamamilə iflic olmuş xəstələrdən biri ayağa qalxa bilib və artıq yerimə qabiliyyətinin bərpasına yönəlmiş reabilitasiyadan keçir. Başqa bir iştirakçı qollarında və ayaqlarında müəyyən hərəkətlər inkişaf etdirib. Alimlər qeyd edirlər ki, ilkin məlumatlara görə, motor funksiyalarının bərpası ehtimalı təxminən 50% təşkil edir. Bundan əlavə, hüceyrələrin tətbiqindən sonra bir il ərzində xəstələrdə ciddi yan təsirlər müşahidə edilməyib.
Onurğa və onurğa beyni xəstəliklərinin müalicəsində ixtisaslaşan neyrocərrah Nikita Çaykinin sözlərinə görə, bu tədqiqat irəliyə doğru atılmış mühüm addımdır, çünki onurğa sütunu zədələnmiş xəstələrin sayı artmaqda davam edir və bu cür zədələrin effektiv müalicə üsulları hələ mövcud deyil. Bu texnikanın tibbi praktikaya tətbiqi ağır motor pozğunluğu olan xəstələrin həyat keyfiyyətinin əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşması üçün bir şans verə bilər.
Metodun fərqli xüsusiyyəti onun sümük iliyi hüceyrələri və ya embrion kök hüceyrələr kimi əvvəllər istifadə edilən kök hüceyrə növləri ilə müqayisədə üstünlüyüdür. Bu texnologiyalar qeyri-ardıcıl nəticələr göstərib, halbuki iPS hüceyrələri böyük potensiala malikdir. Avstraliyanın Griffith Universitetinin neyrobioloqu James St John bildirib ki, əvvəllər belə xəsarətlər üçün effektiv müalicə olmayıb, lakin yeni yanaşma bunu dəyişə bilər.
Bununla belə, alimlər xəbərdarlıq ediblər ki, iflicin tam hüquqlu müalicəsi haqqında danışmaq hələ tezdir. Hər bir onurğa beyni zədəsi unikaldır və müxtəlif növ zədələrdə iPS hüceyrələrinin effektivliyini müəyyən etmək üçün daha çox araşdırma tələb olunur. Buna baxmayaraq, ekspertlər əmindirlər ki, bu texnologiyanın sonrakı tədqiqi metodu təkmilləşdirəcək və ondan təkcə motor funksiyalarını bərpa etmək üçün deyil, həm də toxuma zədələnməsi ilə əlaqəli digər xəstəliklərin, məsələn, bağların qırılması və ya tor qişanın zədələnməsinin müalicəsində istifadə olunacaq.
