Bilməli olduğumuz e-tibb terminləri

Bilməli olduğumuz e-tibb terminləri

10.10.2021 15:40

1990-cı illərin ortalarına kimi səhiyyə sahəsində “teletibb” termini geniş tətbiq edilirdi.

Aztibb.az teletibb, e-tibb, e-səhiyyə və telesəhiyyə anlayışlarının qısa izahını təqdim edir.

Hazırda tədqiqatçılar arasında bu terminlərin əhatə dairəsinə birmənalı yanaşma yoxdur və müxtəlif baxışlar mövcuddur .

E-səhiyyə, e-tibb (teletibb) də daxil olmaqla, daha geniş əhatəli termindir. Bu anlamda e-səhiyyə termini məsafədən (əsasən İnternet üzərindən) göstərilən müxtəlif təyinatlı informasiya-kommunikasiya və tibbi xidmətlər kompleksini əhatə edir.

E-tibb, teletibb və e-səhiyyə müxtəlif anlayışlardır. Belə ki, e-tibb məsafədən göstərilən telekardiologiya, teleradiologiya, telepatologiya, teleoftalmologiya, teledermatologiya, telecərrahiyyə kimi tibbi xidmətləri əhatə edir.

E-səhiyyə isə İKT-nin səhiyyədə tətbiqini, tibbi kommunikasiya xidmətlərini, təsvirlərin arxivləşdirilməsi sistemlərini, tibbi informasiya sistemlərini, elektron təhsili, müalicə preparatlarının elektron təyin edilməsini və s. özündə ehtiva edir.

Teletibb (e-tibb) və telesəhiyyə (e-səhiyyə) eyni anlayışlardır. Hər ikisi məsafədən səhiyyə xidmətlərinin geniş spektrini əhatə edən sinonim-terminlərdir.

Pasiyentlərə videokonfrans və müxtəlif portallar vasitəsilə məsləhətlərin verilməsi, həyati vacib funksiyaların məsafədən diaqnostikası, fasiləsiz tibbi təhsil də daxil olmaqla tibbi təsvirlərin, laborator analizlərin, elektron fərdi məlumatların ötürülməsi və mübadiləsi, pasiyentin arzu və təkliflərini nəzərə alaraq onunla naqilsiz əlaqənin qurulması, tibbi tədqiqatların informasiya dəstəyi və s. – bütün bunlar e-tibb və e-səhiyyənin hissələri hesab olunur.

E-tibb, teletibb və e-səhiyyə anlayışlarına birmənalı yanaşmaların olmaması səbəbindən bu gün e-səhiyyənin və e-tibbin vahid tərifləri mövcud deyil. Odur ki, ədəbiyyatda bu terminlərin çoxlu sayda təriflərinə rast gəlinir.