Demansın qarşısını almaq üçün 3 amil zəruri hesab edilib
07.03.2025 13:41

Alimlər belə qənaətə gəliblər ki, demensiyanın inkişafını şərtləndirən üç əsas amil var.

 

Aztibb.az xəbər verir ki, "Daily Mail"in köşə yazısında demansa yol açan təhlükəli vərdişlərdən bəhs olunub.

 

Alimlər müəyyən ediblər ki, oturaq həyat tərzi, piylənmə və hobbinin olmaması beynin vəziyyətinə ən çox zərər vurur.

 

Elmi işin müəllifi Peter Hudomiet əmindir ki, tapıntılar bir çox insana qocalıq demensiyasından qaçmağa kömək edə bilər.

Oturaq həyat tərzi:

  • Müasir həyat tərzi çox vaxt uzun müddət oturmağı tələb edir, bu da fiziki aktivliyin azalmasına səbəb olur.
  • Fiziki aktivliyin olmaması qan dövranını zəiflədir, bu da beynin oksigen və qida maddələri ilə təminatını azaldır.
  • Mütəmadi fiziki fəaliyyət beyin funksiyalarını yaxşılaşdırır, neyronlar arasında əlaqələri gücləndirir və yeni beyin hüceyrələrinin yaranmasını stimullaşdırır.
  • Həftədə ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli aerobik məşq (məsələn, sürətli gəzinti, üzgüçülük, velosiped sürmə) tövsiyə olunur.

Piylənmə:

  • Piylənmə, xüsusən də qarın nahiyəsində piylənmə, iltihab və oksidləşdirici stresi artırır, bu da beyin hüceyrələrinə zərər verə bilər.
  • Piylənmə həmçinin ürək-damar xəstəlikləri riskini artırır, bu da demensiya riskini yüksəldir.
  • Sağlam qidalanma və mütəmadi fiziki aktivlik piylənmənin qarşısını almağa kömək edir.
  • Meyvə, tərəvəz, tam taxıl və sağlam yağlarla zəngin balanslaşdırılmış pəhriz tövsiyə olunur.

Hobbinin olmaması:

  • Hobbi və maraqların olmaması beyin fəaliyyətinin azalmasına səbəb olur.
  • Yeni bacarıqlar öyrənmək, yaradıcı fəaliyyətlə məşğul olmaq və sosial əlaqələr qurmaq beyni stimullaşdırır və demensiya riskini azaldır.
  • Musiqi alətində çalmaq, rəsm çəkmək, dil öyrənmək, kitab oxumaq və ya könüllü işləmək kimi fəaliyyətlər beyni aktiv saxlamağa kömək edir.
  • Dostlar və ailə ilə vaxt keçirmək, sosial klublara qoşulmaq və ya qrup fəaliyyətlərində iştirak etmək sosial əlaqələri gücləndirir.

Əlavə olaraq:

  • Yuxu rejiminin pozulması, stress və depressiya da demensiya riskini artıra bilər.
  • Siqaret çəkmək və həddindən artıq alkoqol istehlakı da beyin sağlamlığına zərər verir.
  • Mütəmadi tibbi müayinələr və sağlam həyat tərzi demensiyanın qarşısını almağa kömək edə bilər.

Bu üç amilə diqqət yetirmək və sağlam həyat tərzi sürmək demensiya riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Hər bir insan öz sağlamlığına diqqət yetirməli və beyin fəaliyyətini aktiv saxlamaq üçün müxtəlif fəaliyyətlərlə məşğul olmalıdır.

 

Səadət Məmmədova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
The Lancet: Dünyada təxminən 1,2 milyard insan psixi pozuntulardan əziyyət çəkir
Nizami Tibb Mərkəzinin ümumi cərrahı dünyasını dəyişib
Azərbaycanlı alim 16 ölkə transplantoloqlarının toplaşdığı beynəlxalq simpoziumda iki məruzə ilə çıxış edib
Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzi özəl tibb müəssisəsində infeksiyalara yoluxma risklərinin idarə olunması ilə bağlı təlim keçirib
Uşaq cərrahı Günel Əmiraslanova Şəki Bonum Medicalda pasiyentləri qəbul edəcək
 Şəki Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında növbəti qanvermə aksiyası    
“Azərbaycan dili” (ingilis qrupları üçün) dərsliyi işıq üzü görüb
Liv Bona Dea Xəstəxanasının Pediatrik Reanimasiya və İntensiv Terapiya Bölməsinin fəaliyyətə başlamasından 2 il ötür
 Tədris Cərrahiyyə Klinikasında boyunun orta kistası uğurla əməliyyat olunub   
Bakı Sağlamlıq Mərkəzinin həkimləri beynəlxalq konfransda təmsil olunublar
Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Elmi Şurasının iclasında bir sıra məsələlər müzakirə edilib
 Yardımlı rayonunda “Dərsimiz Sağlamlıq” adlı maarifləndirici görüş keçirilib   
Azərbaycan Dənizçilik Kollecində “Özünü QİÇS-dən qoru” adlı maarifləndirmə aksiyası təşkil edilib
 Dövlət Gömrük Komitəsinin nümayəndəsi EAPCCT-nin 46-cı Beynəlxalq Konqresində iştirak edib   
Revmatoid artritlə mübarizədə ümidverici yeni vasitə aşkar edilib