Türkiyənin Bilkent Universiteti Milli Nanotexnologiya Araşdırma Mərkəzində (UNAM) lif sensor texnologiyasından istifadə edərək ürək dərəcəsi, ürək-damar yaşlanması və damar elastikliyi kimi sağlamlıq dəyərlərini eyni vaxtda ölçərək erkən diaqnoz qoymağa imkan verən geyilə bilən texnologiya hazırlanıb.
Aztibb.az “TRT Haber”ə istinadən xəbər verir ki, UNAM-ın əsas tədqiqatçılarından biri dr. Mustafa Ordu daşınan sağlamlıq texnologiyaları üzərində həyata keçirdikləri layihə ilə bağlı açıqlama verib.
Laboratoriyalarında inkişaf etdirdiyi "elektrik istehsal edə bilən elastik liflər" layihəsi ilə geyilə bilən texnologiyalar üzərində araşdırma apardıqlarını bildirən M.Ordu, liflərdən və iki ölçülü materiallardan ağıllı sensorlar hazırladıqlarını söyləyib:
"Bu texnologiya digərinə nisbətən bir az daha təkmildir. Əvvəlki texnologiyamızda trikotaj lifdən istifadə edən bir sistem yaradırdıq, lakin yeni texnologiyamızla tək bir lif vasitəsilə ölçmə apara bilirik. Tək liflə ürək döyüntüsü, qandakı sistolik-diastolik dəyərlər, ürək-damar yaşlanması, damar elastikliyi və tənəffüs ölçülə bilir. Yəni sağlamlıq dəyərlərini eyni vaxtda ölçə bilən bir texnologiya inkişaf etdirdik."
Elektrik enerjisini özü istehsal edir
Tək lifdən ibarət olduğu üçün taxıla bilən texnologiyanın çəkisinin bir qramdan az olduğunu ifadə edən tədqiqatçı qeyd edib ki, texnologiyanın əhəmiyyətli bir xüsusiyyəti əlavə güc tələb etməməsidir: “Nəbz üzərində yerləşdirilən tək lif sayəsində sistem bilək və ya təzyiq hərəkətləri ilə öz elektrik enerjisini istehsal edə bilir. Bu siqnal simli və ya simsiz olaraq ötürülə bilər. Sağlamlıq məlumatları sistemlər vasitəsilə kompüterə və ya telefona ötürülərək müntəzəm olaraq izlənilə bilər”.
Sistemin damara girmədən xaricdən ölçə bildiyi də qeyd edilib. Məsələn, qolbaq kimi istifadə edildikdə dəri ilə birbaşa təmasda olmasına ehtiyac yoxdur.
Texnologiyanın xəstəxanalarda istifadə edilməsinin hədəfləndiyini vurğulayan M.Ordu bildirib ki, bu texnologiya, xüsusilə reanimasiya şöbələri və qabaqcıl cərrahi əməliyyatlar zamanı damara girmədən fasiləsiz ölçmə üstünlüyü təqdim edərək səhiyyə sektoruna əhəmiyyətli qatqı təmin etmək potensialına malikdir.
Hacettepe Universitetində sınaq keçiriləcək
"Texnologiyamızın əlavə güc tələb etməməsi bir yenilikdir. Bu, bizə böyük qənaət təmin edir. Gələcəkdə burada istifadə etdiyimiz liflər bilək hərəkətlərinin verdiyi enerji ilə özlərini şarj edə biləcəklər. Dünyada bu sahədə aparılan işlərlə eyni nöqtədəyik, gecikməmişik", – M.Ordu vurğulayıb.
Dr. M.Ordu bu sahədə Hacettepe Universiteti ilə birgə araşdırmalar aparmağa hazırlaşdıqlarını və sistemi sınaqdan keçirəcəklərini də deyib.
