Qalxanvari vəz insan orqanizminin ən böyük endokrin vəzilərindən olub boyunun ön tərəfində yerləşir. Sağlam insanın bədənində 15-20 mq yod var. Bunun da 70-80%-i qalxanvari vəzdə yığılır və tiroid hormonlarının sintezi üçün zəruri bir komponent kimi istifadə edilir.

 

Yoda olan gündəlik ehtiyac yaş dövründən asılı olaraq 100-200 mkq arasında olur. Bədən üçün yod ehtiyacının artdığı dövrlər yeniyetməlik, hamiləlik və laktasiya dövrüdür. Yod orqanizmə əsasən qida məhsulları ilə daxil olur və bunun demək olar ki, hamısı mədə və onikibarmaq bağırsaqdan sürətlə sorulur.

 

Aztibb.az-ın xəbərinə görə, ATU-nun Tədris Terapevtik Klinikasının həkim-endokrinoloqu Könül İsmayılova bu barədə məlumat verib.

 

Həkimin sözlərinə görə, yodla ən zəngin olan qida məhsulları dəniz məhsullarıdır. Dəniz yosununda yodun miqdarı 0,3%-ə çatır. Dəniz balıqlarının da tərkibində çoxlu yod var. Kambala, siyənək, levrək, ton balığı, qızıl balıq yodla xüsusilə zəngindirlər. Gündə 180 qr balıq yeməklə yoda olan gündəlik tələbatı ödəmək olar. Limon, narıncı, portağal, feyxoa, xurma, mərcanı, qara gavalı, pomidor da yodla zəngin məhsullardır.

 

Ətraf mühitdə (torpaq, su, qida) yod çatışmazlığı zamanı tiroid hormonlarının normal sintezi pozulur. Bu çatışmazlıq uzun müddət davam edərsə qalxanvari vəzin yod çatışmazlığı xəstəliklərinin meydana çıxmasına səbəb olur. Yod defisitli xəstəliklər insanın qeyri-infeksion xəstəlikləri arasında ən geniş yayılmış xəstəliklərdəndir. Bütövlükdə 1,5 milyard Yer əhalisinin yaşadığı mühitdə yod çatışmazlığı var. Yod çatışmazlığı ağıl kəmliyinin qarşısı alına biləcək ən geniş yayılmış forması olan kretinizmə səbəb olur. Azərbaycan yod defisitinə görə orta ağırlıq dərəcəsi olan regiondur.