Genləri dəyişdirərək supermen yaratmaq mümkündürmü?
05.03.2024 08:10

İlon Mask bu yaxınlarda insan beyninə protezlər də daxil olmaqla qadcetləri idarə edə bilən çipin uğurla implantasiya olunduğunu elan edib.


Aztibb.az “Planet Today” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, əslində, rəqabət iki insanın “təkmilləşməsi” anlayışı arasında başlayır.


Birincisi, onun genomunun embrional mərhələdə redaktə edilməsini nəzərdə tutur. "Çıxış" təkmilləşdirilmiş bioloji və idrak parametrləri olan insanlar olacaq. İkinci konsepsiya Maskın etdiyi şeydir. İnsanlar texniki və elektron cihazları, xüsusən şuntları implantasiya etməklə təkmilləşəcəklər.


Bu mənada CRISPR-Cas9 genomunun redaktə texnologiyası əsl sıçrayışa çevrilib. Məsələn, kənd təsərrüfatında uzunmüddətli seleksiya yolu ilə deyil, genlərin məqsədyönlü modifikasiyası yolu ilə bitki və heyvan toxumlarının yeni sortlarını əldə etmək mümkün olub.


Genetik professor Konstantin Severinovun sözlərinə görə, CRISPR-Cas9 insan hüceyrələrində genlər mənasını verən DNT-ni dəyişməyi nisbətən asanlaşdırır. Ancaq demək olar ki, həmişə bədənindəki hüceyrələrdən deyil, laboratoriyada yetişdirilən hüceyrələrdən danışırıq.


Bu texnologiya əsasında bir neçə genetik xəstəliklər üçün dərmanlar hazırlanır. Söhbət DNT-də müəyyən bir yerdə, bir gendə yalnız bir dəyişiklik nəticəsində meydana gəldiyi bilinən xəstəliklərdən gedir. Bu o deməkdir ki, DNT ardıcıllığını normal vəziyyətə gətirməklə xəstəliyin öhdəsindən gəlmək olar.


Supermen məsələsində söhbət genetik səhvin düzəldilməsindən yox, normanın təkmilləşdirilməsindən gedir. Sağlam bir insanın genləri ağır xəstələnmək üçün "burula bilər". Fövqəlbəşərləri yaratmaq üçün mayalanmış yumurta mərhələsində redaktə tələb olunacaq ki, gələcək "super insanın" bütün hüceyrələri dəyişdirilsin. Professor müsahibəsində bildirib ki, bu cür işlər sistemli şəkildə onlarla nəsillər boyu aparılmalıdır.

Səadət Abdullayeva
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Anar Bayramov səhiyyə naziri təyin edilib
TƏBİB Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilib
       Azərbaycanlı həkim beynəlxalq nüfuza malik fəxri ada layiq görülüb             
Teymur Musayev səhiyyə naziri vəzifəsindən azad edilib, Baş nazirin müavini təyin olunub
Cərrah-transplantoloq Kamran Beydullayev - Peşəkar həkimlərimizi tanıyaq! 
İnfarktdan sonra ürəyi zədələnmələrdən qorumağın yolu tapılıb   
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında laparoskopik sol tərəfli hemikolektomiya əməliyyatı uğurla icra olunub
 Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının həkim-ginekoloqu beynəlxalq konfransda poster təqdim edib   
 ATU-da “III Pediatrik Otorinolarinqologiya” konfransı keçirilib   
 ATU tələbəsi IAC 2026-da ölkəmizi uğurla təmsil edib   
 Azərbaycan Tibb Universitetinin kollektivi Sumqayıtda məzun şəhidlərin məzarlarını ziyarət edib   
 Mərkəzi Gömrük Hospitalı gələcəyin tibb mütəxəssislərinin yetişdiyi klinik tədris baza   
 Azərbaycan Tibb Universiteti ilə “AzerMDS” arasında əməkdaşlığın yeni mərhələsi başlayır   
Ağdaşın Əmirarx kəndində tibbi aksiya: 31 nəfər kənd sakini müayinə olunub  
Zəngin iş təcrübəsinə malik həkim - Tofiq Quliyev