Tədqiqatçılar indi bədxassəli şişləri sadəcə xaotik bölünən hüceyrələrin toplusu kimi deyil, daha çox özünəməxsus xüsusiyyətləri olan müstəqil orqanlar kimi qəbul edirlər. Xərçəng ətrafdakı toxumaları, qan damarlarını və hətta son məlumatlara görə sinir sistemini aktiv şəkildə manipulyasiya edir.
Aztibb.az “Actual News” portalına istinadən xəbər verir ki, iki yüz ildir elm adamları bədxassəli şişlər və sinir hüceyrələri arasındakı əlaqəni öyrənirlər.
Fransız patoloqu Jean Cruvelier üz ifadələri və hisslərdən məsul olan kəllə siniri boyunca yayılan döş xərçəngi hadisəsini ilk dəfə təsvir edib. Əvvəllər hesab olunurdu ki, sinirlər sadəcə olaraq ağrı keçiricisi və xərçəng hüceyrələrinə dəstək rolunu oynayır. Lakin 1990-cı illərin sonunda aparılan təcrübələr göstərdi ki, neyronlar şişə doğru yönəldilmiş nazik filamentlər, neyritlər ifraz edərək sağlam hüceyrələr üçün bir növ körpü yaradır.
2013-cü ildə amerikalı tədqiqatçılar sinir liflərinin prostat xərçənginə nüfuz etdiyini və onların kəsilməsinin şiş böyüməsini dayandırdığını sübut etmək üçün siçanlardan istifadə etdilər. Bu eyni nəticələr mədə, qaraciyər və dəri xərçəngi tədqiqatları ilə təsdiqləndi.
Beləliklə, neyronlar şiş mühitinin formalaşmasında rol oynayır. Xüsusilə aqressiv beyin şişlərini öyrənməklə çox nəticələr əldə edildi.
Stanford alimləri neyronların fəaliyyətinin xərçəngli beyin şişi olan gliomanın böyüməsini təşviq etdiyini aşkar etdilər. Bu isə uşaqlarda xəstəliyin inkişaf mexanizmini anlamağa kömək etdi.
Diffuz glioma kimi tanınan beyin sapı şişi aksonları əhatə edən bir maddə olan miyelin istehsal edən hüceyrələrdə meydana gəlir. Xəstə hüceyrələr böyümək və beynin sinir dövrələrinə inteqrasiya etmək üçün neyronlardan gələn bu impulslardan istifadə edirlər.
Şiş həm də beynin plastikliyinə təsir edir, onun böyüməsi üçün resurslarından faydalanır. Bu da xəstələrdə idrak funksiyasının azalmasına səbəb olur.
Neyronlar şişlə təkcə elektrik deyil, həm də xərçəngin aktiv şəkildə istifadə etdiyi molekulyar siqnallar mübadiləsi aparır.
Hazırda elm adamları şiş böyüməsini aktivləşdirən siqnal molekullarını bloklayan neyroterapiyalar kimi yeni xərçəng müalicəsi üsullarını araşdırırlar. Bu yanaşma xəstəliyin proqnozunu əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra və xəstələrin ömrünü uzada bilər.
