Alimlər sivilizasiyanın başlanğıcında yuxuların insanların sağ qalmasına necə kömək etdiyini öyrəniblər
04.02.2024 09:24

İsveçrə, Kanada, Tanzaniya, ABŞ, Konqo və digər ölkələrdən olan beynəlxalq alimlər qrupu müasir Qərb cəmiyyətinin nümayəndələri ilə ənənəvi ovçu-yığıcı həyat tərzi sürən Afrika icmalarından olan insanlar arasında yuxuların məzmununda fərqləri araşdırıb.

Aztibb.az “Scientific Reports”elmi jurnalında dərc olunan tədqiqata istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislərin qənaətinə görə, pis yuxular sivilizasiyanın başlanğıcında insanları birləşməyə və bir-birinə kömək etməyə təşviq edib.

Komanda bir neçə ay ərzində Konqo Demokratik Respublikasındakı Bayaka xalqının üzvləri və Tanzaniyadakı Hadza xalqının üzvləri ilə söhbət edərək məlumat toplayıb. Qəbilə üzvləri öz arzularından danışıblar.

Daha sonra alimlər Afrika aborigenlərinin yuxu məzmununu İsveçrə, Belçika və Kanada sakinlərinin yuxularının məzmunu ilə müqayisə ediblər. Məlum olub ki, ənənəvi icmaların üzvləri gecə saatlarında əməkdaşlıq və qarşılıqlı yardımı ehtiva edən səhnələri daha çox görüblər.

Məsələn, Afrika qəbilələri hərdən bir quyuya düşdüklərini və ya oxşar çətin vəziyyətlə rastlaşdıqlarını yuxuda görüblər. Bir qayda olaraq, bir insanın yuxusu zamanı onun qəbilə üzvləri adətən köməyə gəliblər.

Müqayisə üçün deyək ki, müasir Qərb cəmiyyətlərində kabuslar daha çox narahatedici olur və qarşılıqlı əlaqə komponenti yoxdur. Xüsusilə, Qərbdə tipik kabus süjetləri yaxın qohumların qəfil itkisini və ya tərəfdaşdan ayrılmağı əhatə edir.

Alimlərin fikrincə, yuxuların məzmununda olan fərqlər Afrikanın yerli xalqlarının mövcud olduğu şəraitlə müasir dünyada insanların fərqliliyini əks etdirir. Ənənəvi qəbilələrin sosial dəstək sistemi yoxdur, ona görə də onlar bir-birinə arxalanmalıdırlar.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, tarixdən əvvəlki dövrlərdə kabuslar müxtəlif təhlükəli vəziyyətləri və onların öhdəsindən gəlməyin yollarını nümayiş etdirən bir növ virtual reallıq rolunu oynayıb və kollektivdə sağ qalmaq vərdişləri formalaşdırıb.

Nərgiz Qəhramanova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
AMEA-da akademik Vəli Axundovun 110 illiyi qeyd edilib
Nizami Tibb Mərkəzinin ümumi cərrahı dünyasını dəyişib
Azərbaycanlı alim 16 ölkə transplantoloqlarının toplaşdığı beynəlxalq simpoziumda iki məruzə ilə çıxış edib
Liv Bona Dea Xəstəxanasının Pediatrik Reanimasiya və İntensiv Terapiya Bölməsinin fəaliyyətə başlamasından 2 il ötür
Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzi özəl tibb müəssisəsində infeksiyalara yoluxma risklərinin idarə olunması ilə bağlı təlim keçirib
 Şəki Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında növbəti qanvermə aksiyası    
 Tədris Cərrahiyyə Klinikasında boyunun orta kistası uğurla əməliyyat olunub   
Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Elmi Şurasının iclasında bir sıra məsələlər müzakirə edilib
“Azərbaycan dili” (ingilis qrupları üçün) dərsliyi işıq üzü görüb
Bakı Sağlamlıq Mərkəzinin həkimləri beynəlxalq konfransda təmsil olunublar
Azərbaycan Pediatrlar Assosiasiyası xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlar üçün növbəti sosial-mədəni və tibbi aksiya həyata keçirib
Revmatoid artritlə mübarizədə ümidverici yeni vasitə aşkar edilib
 Dövlət Gömrük Komitəsinin nümayəndəsi EAPCCT-nin 46-cı Beynəlxalq Konqresində iştirak edib   
Təcrübəli həkim Nərgiz Kərimova Milli İdman Tibb və Reabilitasiya İnstitutunda işə başlayıb
 Tərtər RMX tərəfindən hərəkət məhdudiyyətli uşaqların icbari dispanserizasiyası həyata keçirilir