Planetimizdə həyat bir neçə milyard ildir ki, davam edir. Araşdırmalar göstərib ki, biz həyat olan planetlərə ev sahibliyi etməli deyilik.

Aztibb.az “The Astrophysical Journal Letters” jurnalıda dərc edilən yeni aradırmaya diqqət çəkib.

Həlledici görünən amil ulduz küləyidir. Planetimizin maqnit sahəsi bizi daim Günəşdən gələn hissəciklərin axınından qoruyur. Günəş kimi ulduzlar və hətta daha yaşlı ulduzlar üzərində aparılan araşdırmalar göstərir ki, onlar ulduz küləyinə böyük təsir göstərən maqnit sahəsinin gücünü və mürəkkəbliyini dəyişməyə meyllidirlər.

Günəşə bənzəyən bu ulduzlar yaşlandıqca dağıdıcı püskürmələrin baş vermə ehtimalı azalır, cisimlər ətrafında həyatın davam etmə ehtimalını artırır və hətta inkişaf etmiş sivilizasiyaların inkişafı üçün daha yaxşı şans yaradır.

Beləliklə, Günəş kimi və ya daha yaşlı ulduzlar bir nöqtəyə qədər yaxşıdır. Ulduzun nüvəsində hidrogen bitdikdən sonra əvvəlcə büzülür, heliumu alovlandırır, sonra isə şişir. Çox güman ki, Günəş şişən zaman onun xarici təbəqəsi Yerin orbitinə qədər genişlənəcək. Plazma sıxlığı çox aşağı olsa da, ulduzun içində olmağın həyat üçün çox da faydalı olmadığına şübhə var.

Qırmızı nəhəng faza həm də güclü ulduz küləklərinin emissiyası ilə xarakterizə olunur və indi böyük ulduzdan gələn istilik yaşayış zonasını daha da kənara itələyir. Bu, qaz nəhənglərinin peykləri üçün yaxşı xəbər ola bilər, qayalı planetlər üçün deyil: Venera və Merkuri bu nöqtəyə qədər mütləq artıq mövcud olmayacaq və ən yaxşı halda Yer və Marsı yandırılacaq.

Tədqiqatçılar bundan sonra nə olacağı ilə də maraqlanıbdılar. Alimlər ölü ulduzu ağ cırtdan adlandırırb. Ulduz küləkləri olmadan və milyardlarla il ərzində böyük sabitliyə malik olan ağ cırtdanlar, planetlər qırmızı nəhəng fazadan sağ çıxdıqları və ağ cırtdan meydana çıxdıqdan sonra həyat təkamül etdiyi müddətcə həyat üçün əla yer təmin edir.

Tədqiqatlar göstərir ki, adi bir ulduzdan qırmızı nəhəngdən ağ cırtdana dəyişmə, bütün planeti qorumaq və başqa yerə köçürmək üçün bir yol tapılmazsa, həyatın uyğunlaşması üçün çox tez baş verir.

Köhnə ulduzlar və ağ cırtdanlar həyat üçün potensial ev sahibi kimi araşdırılmalıdır, lakin ulduzların dəyişdiyi və təkamül etdiyi bir dünyada həyatın davamlı olaraq mövcud olması ehtimalı azdır.