1841-ci ildə Nikolay Piroqov xəstəxana cərrahiyyə klinikasının rəhbəri oldu, burada bacarıq və biliklərini təkmilləşdirə bildi, eyni zamanda tədqiqat üçün kifayət qədər geniş sahə aldı. 1847-ci ildə həkim hərbi səhra cərrahı kimi Qafqaza fəal ordu sıralarında getdi. Onun oradakı işi rus tibb tarixində yeni səhifə açdı.
Aztibb.az "Arqumentı i Faktı" nəşrində dərc olunan məşhur həkimin həyat yoluna dair yazıya diqqət çəkib.
Anesteziya məqsədilə efir…
Müharibəyə getməzdən bir il əvvəl cərrah efirin anesteziya kimi istifadə edilməsini öyrəndi. O, səhiyyə sahəsində bütün müasir kəşfləri diqqətlə izləyir, “Şimal arısı”, “Sağlamlığın dostu”, “Sankt-Peterburq vedomosti” kimi jurnal və qəzetlərdə tibbi yenilikləri diqqətdə saxlayır.
Gənc həkim bir dəfə Uilyam Morton tərəfindən efirin anesteziya kimi istifadəsinin uğurlu nümayişi haqqında məlumat alır. Başlanğıcda, həkim bu cür ağrıları aradan qaldırmağa şübhə ilə yanaşdı və öz variantını tapmağa çalışdı. Lakin əcnəbi həmkarının uğurlu təcrübəsi onu öz fikirlərini yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur etdi.
Piroqov araşdırmaya başlayır və bütün şübhələrinin əsassız olduğuna əmin olur: “Efir narkozu bütün əməliyyatı dərhal dəyişdirə bilən bir vasitədir".
Nikolay anesteziyadan fəal şəkildə istifadə etməyə başladı, bu da sağalma nisbətlərini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırdı - indi xəstələr ağrıdan əziyyət çəkmirdilər və şokdan ölmürdülər.
Beləliklə Nikolay Piroqov efir narkozunu hərbi şəraitdə işlədən ilk alim-cərrah olur.
Məşhur cərrahın nəşr etdirdiyi monoqrafiyada onun efir narkozundan anesteziya məqsədilə necə istifadəsinə dair tövsiyələri yer alırdı. O hesab edirdi ki, ilk növbədə xəstənin dərmana "həssaslığını" yoxlamaq lazımdır, çünki hər bir orqanizmin reaksiyası fərqlidir.
Həkim bu tapıntısı müharibə illərində təcililik dərəcəsinə görə ilk tibbi yardımın göstərilməsi prinsipinə yenidən baxmağa imkan verdi.
Nikolay yazırdı: "Mən Sevastopol sarğı məntəqələrində yaralıların yeni sarğı metodunu ilk dəfə tətbiq etdim və bununla da orada hökm sürən xaosu məhv etdim". Həkim cəbhə xəttindən gələn yaralı əsgərlərə tibbi yardımın göstərilməsinin təxirəsalınmazlıq dərəcəsinə görə bölgü apardı: ən ağırları irəli, yüngül yaralılar isə gözləməli idi. Bundan əlavə, onun təşəbbüsü ilə ilk dəfə” mərhəmət bacıları” xidməti meydana çıxdı – onlar təmənnasız olaraq xəstələrə qulluqda kömək edirdilər.
Nikolay Piroqovun bir çox tibbi kəşflərdə imzası var. Bir sıra anatomik formasiyalar onun adını daşıyır - Piroqov üçbucağı, Piroqov üzüyü və s. Bəzi əməliyyatlar da onun şərəfinə adlandırılıb.
Bundan əlavə, görkəmli həkim anatomiyanın yeni bölməsini - orqanların topoqrafik tədqiqini yaratdı. Əvvəllər yaradılmış modellərdən istifadə edərək daxili orqanların yerini öyrənmək demək olar ki, mümkün deyildi. Anatomik yarılmalar da tam bir şəkil vermədi. Piroqov ümumi mənzərəni əhəmiyyətli dərəcədə düzəltməyə imkan verən bir sıra təcrübələr təklif etdi və həkimlərə insan bədəninin daxilində baş verənlər haqqında daha dolğun görüntü verdi.
Praktik təcrübədən yaxşı bilgi olmadığına inanaraq, Nikolay Piroqov da tələbələrinə bunu öyrədirdi. Ona görə də o, elə şərait yaratmağa çalışırdı ki, hər bir cərrah tələbəsi müxtəlif təcrübələrdə, cərrahi müdaxilələrdə iştirak edə bilsin.
Bu gün Nikolay Piroqovun adı bütün tibb dünyasına tanışdır. Onun şərəfinə Piroqov qurultayları, qiraətləri keçirilir, alimin adına tibb cəmiyyət fəaliyyət göstərir. Asteroidlərdən biri alimin adını daşıyır.
Əvvə bu linkdə
https://aztibb.az/az/news/28491
